Sáng 15/4, tại Nhà Quốc hội, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi). Tại phiên họp, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội nêu quan điểm, cần làm rõ, phân định rõ thẩm quyền của HĐND, UBND, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội trong dự thảo Luật.

Quang cảnh phiên họp

Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý các dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, tại đợt 1 của Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội đã thảo luận tại Tổ và Hội trường đối với dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Trên cơ sở ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tư pháp phối hợp với Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội nghiên cứu kỹ để tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, gửi xin ý kiến Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội, lấy ý kiến các thành viên Chính phủ để hoàn thiện và xin báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật.

Tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Chính phủ báo cáo các nội dung lớn đã được tiếp thu, chỉnh lý như: Rà soát tổng thể dự thảo Luật, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị và bảo đảm phù hợp với tư duy xây dựng pháp luật mới tại Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị, các nghị quyết trụ cột khác của Bộ Chính trị, trong đó tăng cường phân cấp, phân quyền toàn diện, triệt để cho Thủ đô gắn với trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực. Rà soát bảo đảm tính hợp hiến và không trái các cam kết, điều ướcquốc tếcủa các quy định. Rà soát, chỉnh lý bảo đảm các nội dung tại dự thảo Luật là các nội dung đặc thù, vượt trội, không quy định lại các quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật khác; phân định rõ thẩm quyền của chính quyền Thành phố theo hướng Hội đồng nhân dân Thành phố quy định các cơ chế, chính sách, vấn đề lớn, Ủy ban nhân dân Thành phố quy định trình tự, thủ tục để thực hiện và Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố quy định về việc phối hợp, biện pháp thực hiện trong chỉ đạo, điều hành giữa các cơ quan chuyên môn.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý các dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi)

Chỉnh lý, bổ sung các quy định bảo đảm phân quyền, phân cấp toàn diện, triệt để phải đi đôi với kiểm soát quyền lực, trách nhiệm kiểm tra, giám sát, giải trình chặt chẽ. Chỉnh lý quy định giải thích thuật ngữ “Vùng Thủ đô” theo hướng linh hoạt, không liệt kê cụ thể các đơn vị hành chính cấp tỉnh thuộc Vùng Thủ đô. Bổ sung nguyên tắc phân quyền bảo đảm không phương hại tới lĩnh vực dân tộc tại Điều 4 dự thảo Luật. Bổ sung quy định về việc không áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn khi xây dựng văn bản quy phạm pháp luật theo quy định tại Điều 8 dự thảo Luật trừ trường hợp tạm ngưng hiệu lực toàn bộ hoặc một phần hoặc bãi bỏ văn bản, đồng thờibổ sung yêu cầu phải xác định rõ cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trìnhkhi ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Bổ sung thời gian thí điểm cơ chế, chính sách không quá 05 năm; cơ chế tạm dừng thực hiện thí điểm khi có ảnh hưởng tiêu cực vượt quá mức độ đã được dự báo và bổ sung “cơ chế, chính sách khác theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền” vào phạm vi được thí điểm cơ chế, chính sách bảo đảm tính bao quát.

Tiếp tục nghiên cứu để tiếp thu, chỉnh lý 09 nội dung

Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu khẳng định, sau khi nghiên cứu kỹ các nội dung giải trình, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) theo Báo cáo của Chính phủ, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản nhất trí với các định hướng lớn cũng như nhiều nội dung giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật. Các nội dung tiếp thu, chỉnh lý đã tiếp tục cụ thể hóa thêm một bước nữa các chủ trương, định hướng và yêu cầu đề ra tại Nghị quyết số 02-NQ/TW, Kết luận số 18-KL/TW, Kết luận số 93-KL/TW và Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị. Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị các cơ quan tiếp tục nghiên cứu để tiếp thu, chỉnh lý một số nội dung như:

Thứ nhất: Bổ sung quy định giao HĐND Thành phố quyết định việc áp dụng pháp luật khi giữa các văn bản cùng có điều khoản về ưu tiên áp dụng pháp luật trong trường hợp có quy định khác nhau về cùng một vấn đề để bảo đảm tính rõ ràng, có cơ sở thực hiện trên thực tế.

Các đại biểu và khách mời tham dự phiên họp

Thứ hai: Tiếp tục rà soát các quy định về tổ chức bộ máy và chế độ công vụ tại Chương II để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, đặc biệt là Luật Tổ chức chính quyền địa phương, tránh quy định trùng lặp, thiếu nhất quán hoặc hẹp hơn so với quy định chung.

Thứ ba: Đề nghị tiếp tục rà soát các quy định của dự thảo Luật để bảo đảm thể chế hóa đầy đủ yêu cầu về “tăng thẩm quyền của Chủ tịch UBND các cấp” và nguyên tắc phân định rõ thẩm quyền giữa HĐND, UBND, Chủ tịch UBND được đưa ra tại Nghị quyết số 02-NQ/TW. Riêng đối với thẩm quyền về ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đề nghị quy định rõ hơn nguyên tắc phân định thẩm quyền giữa HĐND và UBND khi ban hành văn bản có quy định khác với văn bản do cơ quan nhà nước ở trung ương ban hành (tại khoản 2 Điều 8) để có cơ sở triển khai thực hiện thống nhất.

Thứ tư: Không quy định nội dung miễn trừ trách nhiệm pháp lý trong nghị quyết thí điểm của HĐND Thành phố do liên quan trực tiếp đến trách nhiệm hành chính, dân sự, hình sự nên phải được quy định trong luật; thay vào đó, cần rà soát, bổ sung đầy đủ các đối tượng cần được xem xét miễn trừ trách nhiệm pháp lý và cụ thể hóa rõ cơ chế, nội dung áp dụng tại Điều 34 của dự thảo Luật để bảo đảm chặt chẽ, minh bạch và thống nhất trong thực hiện.

Thứ năm: Phân định rõ thẩm quyền tại Điều 11 theo hướng HĐND quyết định các nội dung về quy hoạch, phân vùng chức năng đối với không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao và quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng, còn UBND quy định biện pháp quản lý, khai thác, sử dụng để bảo đảm tính nhất quán về nguyên tắc phân định thẩm quyền và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng loại cơ quan; đồng thời bổ sung nguyên tắc xác định thứ tự ưu tiên và trách nhiệm bảo đảm kết nối khi khai thác không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao để bảo đảm thống nhất trong thực hiện.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu báo cáo về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi)

Thứ sáu: Rà soát, làm rõ đối tượng áp dụng các chính sách tại Điều 16 về phát triển giáo dục, đào tạo để phân định trách nhiệm quản lý giữa Thành phố và cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương; làm rõ sự cần thiết của việc giao UBND Thành phố ban hành chương trình giáo dục riêng đối với cơ sở giáo dục có nhiều cấp học.

Thứ bảy: Tiếp tục rà soát, nghiên cứu thận trọng, tiếp thu đầy đủ các ý kiến xác đáng về phát triển hệ thống y tế, an sinh xã hội tại Điều 17, bảo đảm sử dụng thống nhất các khái niệm, thuật ngữ theo đúng quy định của pháp luật chuyên ngành. Đối với những nội dung không tiếp thu thì cần giải trình rõ ràng, thuyết phục, thuyết minh đầy đủ về nội dung, ý nghĩa chính sách và tính khả thi trong tổ chức thực hiện. Xem xét kỹ lưỡng về tính khả thi và yêu cầu chung đối với việc giao Chủ tịch UBND Thành phố phê duyệt kỹ thuật loại đặc biệt và thừa nhận giấy phép hành nghề do cơ quan, tổ chức của nước ngoài cấp tại khoản 2 và khoản 3 Điều 17.  Trường hợp Thành phố đủ khả năng chịu trách nhiệm và cam kết về chất lượng phê chuẩn, thừa nhận thì nên có cơ chế liên thông để có thể mở rộng phạm vi hành nghề, tránh giới hạn kỹ thuật y tế, người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh đã được phê chuẩn, thừa nhận tại Hà Nội lại không được ứng dụng hay tham gia hoạt động y tế tại các cơ sở y tế khác, địa phương khác.

Các đại biểu và khách mời tham dự phiên họp

Thứ tám: Làm rõ phạm vi áp dụng đối với các dự án chậm triển khai tại khoản 6 Điều 22; tiếp tục cập nhật, bảo đảm thống nhất với các cơ chế xử lý dự án tồn đọng liên quan đến pháp luật đất đai và cân nhắc quy định theo hướng đối với các dự án lớn triển khai sau ngày Luật Thủ đô có hiệu lực thi hành thì mặc định áp dụng Nghị quyết số 258/2025/QH15, chỉ trình HĐND quyết định lựa chọn áp dụng quy định của Luật Thủ đô nếu thấy thuận lợi hơn để tránh phát sinh thủ tục hành chính.

Thứ chín: Rà soát, thống nhất quy định về cơ chế áp dụng Luật Thủ đô đối với các địa phương tham gia liên kết, phát triển vùng theo hướng như quy định tại Điều 29 của dự thảo Luật để bảo đảm vai trò điều phối của Thủ đô và tính minh bạch, chủ động của từng địa phương trong ban hành, áp dụng pháp luật. Hiện giữa Báo cáo của Chính phủ và dự thảo Luật còn chưa có sự thống nhất.

Làm rõ, phân định rõ thẩm quyền của HĐND, UBND, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội

Đóng góp ý kiến tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định yêu cầu Chính phủ làm rõ các nội dung Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị trong Báo cáo tóm tắt Ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi). Trong đó, phân định rõ thẩm quyền của HĐND, UBND, Chủ tịch UBND được đưa ra tại Nghị quyết số 02-NQ/TW. Ngoài ra, không quy định nội dung miễn trừ trách nhiệm pháp lý trong nghị quyết thí điểm của HĐND Thành phố do liên quan trực tiếp đến trách nhiệm hành chính, dân sự, hình sự, mà phải được quy định trong luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đóng góp ý kiến tại phiên họp

Đề cập về vai trò của HĐND Thành phố Hà Nội, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nêu quan điểm, HĐND Thành phố Hà Nội nên được quyền ban hành các quy định mới, phù hợp với thực tiễn khi luật chưa quy định hoặc chưa rõ nhằm góp phần thúc đẩy sự phát triển của Thành phố Hà Nội. Ngoài ra, các cơ quan cũng cần rà soát lại việc cấp ngân sách với sự tham gia của Bộ Tài chính nhằm huy động được nguồn lực ngân sách để tập trung đầu tư phát triển Thủ đô nhiều hơn cũng như đầu tư có mục tiêu cho Hà Nội...

Với những ý kiến đóng góp trên, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi); đồng thời thay mặt Thành phố bày tỏ tiếp thu ý kiến của các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội để cùng với các Bộ ngành, cơ quan hữu quan tiếp tục rà soát lại dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) và sẽ có báo cáo các cơ quan trước khi trình Quốc hội xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng giải trình những ý kiến của các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội nêu

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ghi nhận sự phối hợp giữa cơ quan chủ trì, cơ quan thẩm tra và chính quyền thành phố Hà Nội trong việc khẩn trương tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự thảo luật và đã có báo cáo tiếp thu, giải trình chi tiết. Về cơ bản, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí với việc tiếp thu, giải trình cũng như là các định hướng lớn và các  nội dung lớn của dự thảo Luật.

Tuy nhiên, để đảm bảo nâng cao chất lượng của dự thảo Luật để báo cáo Quốc hội, tạo sự đồng thuận cao khi biểu quyết và tạo sự thuận lợi trong quá trình tổ chức thực hiện sau này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo và đề nghị Bộ Tư pháp trực tiếp tham mưu Chính phủ phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, chính quyền thành phố Hà Nội tiếp tục rà soát, nghiên cứu, tiếp thu tối đa các ý kiến hợp lý trong Báo cáo của Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; ý kiến của các ĐBQH để bổ sung nội dung giải trình đầy đủ, thuyết phục hơn và thể hiện sự nhất quán, đồng bộ giữa nội dung giải trình, tiếp thu trong báo cáo trình ĐBQH với nội dung được chỉnh sửa, hoàn thiện trong dự thảo Luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu kết luận phiên họp

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các nghị quyết, kết luận như Nghị quyết số 02-NQ/TW, Kết luận số 18-KL/TW, Kết luận số 93-KL/TW và Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị để xây dựng một dự thảo Luật với tính chất là tạo những cơ chế, chính sách nổi trội, đặc thù đặc biệt nhưng phải rõ ràng, minh bạch, khả thi, dễ thực hiện để quá trình thực hiện không có vướng mắc. Khẩn trương hoàn thiện dự thảo Luật với chất lượng cao nhất để trình Quốc hội xem xét thông qua vào đợt họp thứ 2 của Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.