Chiến dịch Điện Biên Phủ diễn ra từ ngày 13/3/1954 đến ngày 07/5/1954, sau 56 ngày đêm “khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt”, chiến đấu dũng cảm, mưu trí, sáng tạo, quân và dân ta đã đập tan toàn bộ tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, làm nên bản anh hùng ca của cuộc chiến tranh nhân dân thần kỳ, lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu, đi vào lịch sử thế giới như một chiến công chói lọi đột phá thành trì của hệ thống nô dịch thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc.
Sức mạnh của chiến tranh nhân dân
Sau những thất bại liên tiếp trên chiến trường 3 nước Việt Nam - Lào - Campuchia, để cứu vãn tình thế, Tướng H.Navarre (H.Na-va) đã vạch ra kế hoạch chiến lược mới mang tên Kế hoạch Navarre (Kế hoạch Na-va) nuôi tham vọng giành thắng lợi quyết định về quân sự trong vòng 18 tháng, làm cơ sở thực hiện “một giải pháp chính trị thích hợp để giải quyết chiến tranh” và tìm “lối thoát danh dự” cho nước Pháp. Lúc này, Tướng Na-va cùng các tướng lĩnh cao cấp của Pháp, Mỹ đều đánh giá cao tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ và xây dựng nơi đây thành tập đoàn cứ điểm mạnh nhất Đông Dương là “bàn đạp tiêu diệt đầu não kháng chiến” của Việt Minh. Về phía ta, cuối năm 1953, trên cơ sở phân tích, đánh giá đúng tình hình và sự tương quan lực lượng, Bộ Chính trị họp dưới sự chủ trì của Chủ tịch Hồ Chí Minh bàn kế hoạch tác chiến Đông - Xuân 1953 - 1954, đánh giá Điện Biên Phủ là tập đoàn cứ điểm mạnh và quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ với quyết tâm tiêu diệt hoàn toàn tập đoàn cứ điểm của địch.
Ngày 6/12/1953, Bộ Chính trị họp quyết định mở Chiến dịch Điện Biên phủ với quyết tâm tiêu diệt bằng được tập đoàn cứ điểm này. (Ảnh: Tư liệu)
Cùng ý chí, quyết tâm lớn của toàn Đảng, toàn dân và lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã làm dấy lên không khí sôi nổi đồng lòng, dốc sức cho chiến dịch; bên cạnh đội quân chủ lực, nhân dân tất cả mọi miền gồm lực lượng dân công, thanh niên xung phong và các lực lượng khác… tất cả đều tham gia chiến dịch. Ngày 13-3-1954, chiến dịch bắt đầu. Sau 56 ngày đêm chiến đấu vô cùng gian khổ, hy sinh với tinh thần quả cảm “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” của cán bộ, chiến sĩ và các lực lượng tham gia chiến dịch. Đến 17 giờ 30 phút ngày 7-5-1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng.
Lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” của quân đội ta tung bay trên nóc hầm chỉ huy của địch. Chiến dịch đã loại khỏi vòng chiến đấu một số lượng lớn sinh lực (16.200 quân, trong đó có trên 1.700 sĩ quan và hạ sĩ quan) và phương tiện chiến tranh của địch (bắn rơi 62 máy bay, thu 28 pháo lớn, 64 xe, 5.915 súng các loại, 20 nghìn lít xăng dầu...), giải phóng địa bàn có ý nghĩa chiến lược, giáng một đòn quyết định vào ý chí xâm lược của thực dân Pháp, xoay chuyển cục diện chiến tranh. Với chiến thắng này, ta đã đập tan mọi âm mưu chiến lược quân sự của thực dân Pháp, sự can thiệp của Mỹ, buộc Chính phủ Pháp phải ngồi vào bàn đàm phán, ký kết Hiệp định Gơ-ne-vơ (tháng 7-1954) công nhận độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ 3 nước Đông Dương; kết thúc vẻ vang cuộc kháng chiến trường kỳ, gian khổ kéo dài 9 năm (1945 - 1954) của dân tộc Việt Nam.
Chiến thắng Điện Biên Phủ không chỉ kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp mà còn làm rung chuyển toàn bộ hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc. Điện Biên Phủ đã khẳng định chân lý: “Chiến tranh xâm lược nhất định bị thất bại, cách mạng giải phóng dân tộc nhất định thành công”. Nó trở thành biểu tượng của niềm tin, của khả năng chiến thắng nếu một dân tộc biết đoàn kết, có lý tưởng đúng đắn và quyết tâm hành động.
Tiếng Điện Biên Phủ đến đâu, đồng bào Thanh Hóa cũng có một phần vinh dự đến đó
Thanh Hóa là địa bàn xa trận địa Điện Biên Phủ, đường sá đi lại vô cùng khó khăn, nhưng được xác định là một trong những hậu phương chủ chốt cung cấp lương thực, thực phẩm cho chiến dịch. Nhằm chuẩn bị tốt công tác hậu cần, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Khu ủy Khu IV và Tỉnh ủy Thanh Hóa, toàn bộ lương thực, thực phẩm và hàng hóa thiết yếu từ khắp nơi trong tỉnh được tập trung về kho Cẩm Thủy và kho Lược (Thọ Xuân) để chuyển ra mặt trận.
Đoàn xe đạp thồ dân công Thanh Hoá vận chuyển lương thực, thực phẩm phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ. (Ảnh tư liệu)
Đáng chú ý, ngày 15/4/1954, Thanh Hóa được giao thêm nhiệm vụ trong vòng 20 ngày phải huy động thêm 2.000 tấn gạo, 147 tấn thực phẩm và muối cho chiến dịch Điện Biên Phủ. Để có đủ số lương thực, thực phẩm Trung ương giao cho, nhân dân Thanh Hóa đã phải ăn ngô, khoai non, dành gạo cho chiến sĩ ngoài mặt trận. Đầu tháng 5/1954, thời điểm giáp hạt, không còn thóc gạo dự trữ sẵn trong điều kiện cấp bách của chiến trường, tỉnh Thanh Hóa đã vận động bà con nhân dân ra đồng chọn lựa từng hạt thóc chín trước, nhanh chóng phơi khô để cung cấp ra mặt trận.
Tính chung trong toàn chiến dịch, tỉnh Thanh Hóa đã đóng góp khoảng 30% số người trong độ tuổi lao động tham gia dân công, hơn 3.500 xe đạp thồ được huy động, hơn 1.100 chiếc thuyền, 31 chiếc ô tô, 180 xe bò, 42 ngựa, 3 voi thồ; vận chuyển ra mặt trận Điện Biên hơn 4500 tấn gạo cùng hàng trăm tấn rau, thực phẩm các loại, chiếm 40% tổng lượng lương thực, thực phẩm sử dụng trong chiến dịch. Trong điều kiện đời sống còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, nhưng người dân vẫn sẵn sàng "đói hơn", vất vả hơn để nhường lương thực cho bộ đội.
Năm 1957, khi về thăm Thanh Hóa lần thứ 2, Bác Hồ đã khen ngợi: "Bây giờ tiếng Việt Nam đến đâu, tiếng Điện Biên Phủ đến đó. Tiếng Điện Biên Phủ đến đâu, đồng bào Thanh Hóa cũng có một phần vinh dự đến đó".
Ngày nay, kế thừa, phát huy truyền thống anh hùng trong chiến đấu, tỉnh Thanh Hóa tập trung lãnh đạo, điều hành, sáng tạo trong khai thác tiềm năng, thế mạnh ở địa phương, đặc biệt quan tâm phát huy nguồn lực con người, sức mạnh đoàn kết trong thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.