Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, chiều ngày 8/8/2026 tại Nhà Quốc hội, dưới dự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi). Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành nội dung phiên họp.
Tại phiên thảo luận, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa có ý kiến phát biểu của đại biểu Lê Thanh Hoàn, Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội. Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh Thanh Hóa xin trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu của đại biểu Lê Thanh Hoàn.
ĐBQH Lê Thanh Hoàn phát biểu tại phiên thảo luận (ảnh)
Kính thưa các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước,
Kính thưa Chủ tọa kỳ họp,
Kính thưa Quốc hội,
Trước hết, tôi tán thành với nhiều nội dung và nội dung của dự thảo luật lần này đã thể chế được rất nhiều chủ trương lớn của Đảng trong vấn đề về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục và đặc biệt các định hướng chiến lược để phát triển ngành dầu khí Việt Nam. Để hoàn thiện dự thảo luật, tôi xin có một số ý kiến như sau:
Thứ nhất, về nội dung phân cấp, phân quyền. Tôi đánh giá cao về các nội dung phân cấp, phân quyền, nhưng để triển khai trên thực tế cần sửa đổi và làm rõ nội hàm của khoản 7 Điều 6. Với nguyên tắc cần giao Chính phủ quy định chi tiết để làm cơ sở thực hiện bởi lẽ khi phân quyền, phân cấp phải thực chất, có quy trình, thủ tục rõ ràng. Nếu dự kiến chỉnh lý theo hướng của cơ quan soạn thảo là bỏ nội dung giao Chính phủ quy định thì tại khoản 7 chỉ còn nguyên tắc báo cáo cấp có thẩm quyền mà không có quy trình, trình tự, thủ tục cụ thể, ví dụ báo cáo ai, ai là người báo cáo và trong từng hoạt động cụ thể. Trong khi các hoạt động về dầu khí đều có thể liên quan trực tiếp đến quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia, nếu không xác định rõ nội hàm thế nào là liên quan trực tiếp, nội dung nào cũng phải báo cáo cấp thẩm quyền trước khi triển khai mà không rõ cấp thẩm quyền trong dự thảo luật sẽ che mờ đi toàn bộ các thẩm quyền đã được phân cấp, phân quyền trong dự thảo luật.
Một nguyên tắc chủ đạo như vậy mà không giao Chính phủ quy định chi tiết, dẫn đến trên thực tế mỗi cơ quan sẽ hiểu một kiểu. Với nội dung này, hiểu hẹp thì việc xong, hiểu rộng thì việc tắc. Chính vì thế, tôi đề nghị bổ sung vào dự thảo nghị định về các nội dung nêu trên để Quốc hội có cơ sở xem xét, thông qua tương tự dự thảo đã xác định rõ về danh mục các thủ tục bắt buộc phải lấy ý kiến các bộ: quốc phòng, công an, ngoại giao và có thời hạn trả lời cụ thể. Đây là cách để nguyên tắc tại khoản 7 Điều 6 đi vào thực tiễn đúng theo Quy định 178 của Bộ Chính trị thay vì chỉ dừng lại ở phối hợp theo chức năng, nhiệm vụ. Bởi khi thực hiện thẩm quyền được phân cấp, cũng đặt ra yêu cầu về quốc phòng, an ninh và đối ngoại sẽ được bảo đảm thế nào, bằng cơ chế nào. Do đây là lĩnh vực gắn liền với biển đảo, chủ quyền quốc gia và lợi ích quốc gia nên đề nghị cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát rõ thẩm quyền, việc lấy ý kiến các cơ quan liên quan và cơ chế phối hợp trước khi quyết định. Ngoài ra, cũng cần hướng dẫn rõ về nội dung các cam kết thay mặt Chính phủ Việt Nam vì trong một hợp đồng dầu khí không chỉ xuất hiện là hình thức một quyết định hành chính mà được thể hiện ở trong các điều, khoản của hợp đồng.
Thứ hai, về các hành vi nghiêm cấm. Dự thảo luật đang liệt kê các hành vi cụ thể bị nghiêm cấm, tuy nhiên còn nhiều hành vi có thể ảnh hưởng đến hoạt động dầu khí như xâm hại an ninh mạng vào cơ sở dữ liệu dầu khí, che giấu sự cố, làm sai lệch số liệu, trữ lượng, để lộ công nghệ và dữ liệu nhạy cảm cũng như một số nội dung cần lưu ý để tránh bỏ sót hành vi, như tại khoản 2 còn thiếu quy định về quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia của Việt Nam và cũng chưa thống nhất với nội dung tại Điều 6. Do đó, đề nghị cần tiếp tục rà soát, tiếp thu và khái quát tối đa các hành vi liên quan cần thiết phải quy định trong luật này nhưng cần đảm bảo nguyên tắc những nội dung có trong các đạo luật khác thì không quy định lại, hạn chế sự chồng chéo và đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Kính thưa Quốc hội, hoạt động dầu khí chủ yếu diễn ra trên biển, hành vi vi phạm có thể đến từ các chủ thể nước ngoài tại các khu vực có công trình dầu khí của Việt Nam, trong khi các hành vi vi phạm được liệt kê nhưng không quy định rõ chế tài khi vi phạm thì bị xử lý thế nào, theo tôi là chưa đầy đủ. Đề nghị cần có nguyên tắc để xử lý đối với các hành vi vi phạm này.
Thứ ba, về nguyên tắc giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng dầu khí. Khoản 2 Điều 26 quy định tranh chấp phát sinh từ hợp đồng dầu khí có thể được giải quyết tại tòa án hoặc trọng tài theo thỏa thuận trong hợp đồng. Quy định này cơ bản kế thừa Luật Dầu khí hiện hành, tuy nhiên cần phải xem xét kỹ, vì trong khi chúng ta đang đẩy mạnh phân cấp vẫn đồng thời quy định thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ ngay trong luật để cho phép quyết định tạm dừng thực hiện một số quyền và nghĩa vụ trong hợp đồng dầu khí trong trường hợp vì lý do an ninh, quốc phòng và đối ngoại. Nội dung này đề nghị cần rà soát kỹ để làm rõ ranh giới giữa tranh chấp phát sinh từ hợp đồng dầu khí và việc thực hiện thẩm quyền quản lý của Nhà nước theo luật, cũng như bảo đảm quy định về giải quyết tranh chấp sẽ không bị hiểu theo hướng cơ chế tài phán trong thỏa thuận hợp đồng có thể bị xem xét lại bởi quyết định của cơ quan nhà nước. Đồng thời, cần quy định chi tiết hơn trong trường hợp từ quyết định đó phát sinh vấn đề về quyền, nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng thì phạm vi giải quyết đến đâu và như thế nào, cũng nên được xác định rõ và tránh cách hiểu khác nhau khi áp dụng.
Tôi xin hết ý kiến. Xin trân trọng cảm ơn Quốc hội.