Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, chiều ngày 10/8/2026 tại Nhà Quốc hội, dưới dự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung phiên họp.
Tại phiên thảo luận, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa có ý kiến phát biểu của đại biểu Lê Thanh Hoàn, Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội. Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh Thanh Hóa xin trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu của đại biểu Lê Thanh Hoàn.
ĐBQH Lê Thanh Hoàn phát biểu tại phiên thảo luận (ảnh)
Kính thưa Chủ tọa phiên họp,
Kính thưa Quốc hội,
Trước hết, tôi đánh giá cao tinh thần cầu thị và trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo đã có một báo cáo dự thảo dự kiến tiếp thu, giải trình dự thảo luật bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.
Để hoàn thiện dự thảo, tôi xin có một số ý kiến như sau:
Thứ nhất, về thi tuyển kiến trúc. Việc sửa đổi Điều 17 về thi tuyển kiến trúc nàychưa thể hiện rõ về tính đẩy mạnh tinh thần phân quyền triệt để. Với tinh thần đẩy mạnh phân quyền, phân cấp triệt để, thực chất với nguyên tắc địa phương làm, địa phương quyết và địa phương chịu trách nhiệm, đề nghị cần phải giao thẩm quyền cho chính quyền địa phương cấp tỉnh quyết định công trình nào sẽ thực hiện việc thi tuyển kiến trúc trên cơ sở quy chế quản lý kiến trúc được cấp tỉnh ban hành. Đây là tinh thần phân quyền trong dự thảo Luật Phát triển đô thị và thẩm quyền này đã giao cho chính quyền thành phố, do đó đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu giao thẩm quyền này cho chính quyền địa phương cấp tỉnh ngay trong Luật Kiến trúc.
Thứ hai, về chứng chỉ hành nghề kiến trúc. Điều 21 dự thảo luật quy định về những người có chứng chỉ hành nghề kiến trúc đó là người chủ trì thiết kế kiến trúc và chủ nhiệm thiết kế khi thực hiện thiết kế kiến trúc công trình và thiết kế kiến trúc quy hoạch. Cùng với đó, tại Điều 25 yêu cầu kiến trúc sư hành nghề độc lập mà không thuộc tổ chức hành nghề kiến trúc cũng phải có chứng chỉ hành nghề. Như vậy, kiến trúc sư muốn hành nghề độc lập thì phải có chứng chỉ hành nghề kiến trúc cho cả 7 lĩnh vực chứ không phải 2 lĩnh vực như chủ nhiệm và chủ trì thiết kế. Với quy định như vậy, kiến trúc sư hành nghề độc lập được phép thành lập văn phòng kiến trúc sư sẽ dẫn đến cách hiểu chỉ khi có chứng chỉ hành nghề kiến trúc mới được thành lập văn phòng kiến trúc sư, điều này sẽ mâu thuẫn ngay với thuyết minh Tờ trình của Chính phủ, đó là giảm số lượng công việc thiết kế chỉ còn 2 trên tổng số công việc và chỉ cấp chứng chỉ hành nghề đối với trường hợp hoạt động chuyên môn có yêu cầu cao về công trình thiết kế cũng như ảnh hưởng đến không gian kiến trúc, cảnh quan công cộng. Quy định như vậy là thiếu logic, chưa rõ ràng, nếu thấy cần thiết cần phải duy trì chứng chỉ hành nghề, đề nghị quy định rõ chỉ yêu cầu chứng chỉ hành nghề đối với người chủ trì thiết kế kiến trúc, chủ nhiệm thiết kế kiến trúc hoặc kiến trúc sư hành nghề độc lập khi thực hiện 2 công việc là thiết kế kiến trúc công trình và thiết kế kiến trúc trong quy hoạch, đồng thời phải xem xét bổ sung vào Phụ lục IV của Luật Đầu tư để đảm bảo cơ sở pháp lý.
Ngoài ra, tại dự thảo luật có quy định về tiêu chuẩn năng lực hành nghề kiến trúc được cơ quan chuyên môn về kiến trúc cấp tỉnh đăng tải, cập nhật trên hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng. Tiêu chuẩn năng lực hành nghề kiến trúc đã đăng tải này sẽ được bảo đảm tính pháp lý để quản lý hành nghề và là căn cứ cơ sở thực hiện công việc liên quan. Quy định này cho thấy có sự chưa rõ ràng trong việc cắt giảm thủ tục hành chính, từ việc quy định rõ hành nghề kiến trúc là trong 7 công việc đều phải cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc theo Luật Kiến trúc, đến nay chúng ta lại quy định hành nghề kiến trúc phải đáp ứng tiêu chuẩn năng lực hành nghề được đăng tải trên hệ thống thông tin Cơ sở dữ liệu quốc gia, đưa đến sự mơ hồ trong việc đáp ứng tiêu chuẩn hành nghề. Theo Hiệp định của Liên minh Kiến trúc sư quốc tế về các tiêu chuẩn trong thực hành kiến trúc thì người hành nghề kiến trúc được thực hiện hoạt động nghề nghiệp thông qua đăng ký hoặc cấp phép hoặc cấp giấy chứng nhận hành nghề kiến trúc theo quy định của pháp luật của mỗi quốc gia. Quy định như dự thảo không rõ hành nghề kiến trúc ngoài việc yêu cầu phải có chứng chỉ thì sẽ thực hiện đăng ký hay cấp phép. Do đó, ngoài các trường hợp yêu cầu có chứng chỉ hành nghề, đề nghị các trường hợp hành nghề kiến trúc cần dựa trên cơ sở luật định, đó là rõ về tiêu chuẩn, rõ về yêu cầu kỹ năng nghề nghiệp. Trên cơ sở đó, cá nhân nào đáp ứng tiêu chuẩn này sẽ thực hiện việc đăng ký hành nghề tại cơ quan quản lý nhà nước. Cơ quan quản lý nhà nước sẽ có trách nhiệm cập nhật danh sách những người hành nghề và đăng tải công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng.
Thứ ba, về việc thực hiện các nội dung cắt giảm thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh. Trên cơ sở Nghị quyết 206 của Quốc hội cũng như thực hiện Phụ lục IV của Luật Đầu tư năm 2025 đã cắt giảm ngành nghề kinh doanh dịch vụ kiến trúc. Chính phủ đã chủ động rà soát và ban hành Nghị quyết 66.18 về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh. Nghị quyết này đã cắt giảm toàn bộ thủ tục hành chính về cấp, cấp lại, gia hạn chứng chỉ hành nghề kiến trúc. Cùng với đó, cắt giảm điều kiện kinh doanh, bỏ các điều kiện hành nghề kiến trúc, điều kiện đối với kiến trúc sư hành nghề với tư cách cá nhân, yêu cầu về phát triển nghề nghiệp liên tục, không thực hiện các điều kiện đối với tổ chức hành nghề kiến trúc, không thực hiện các điều kiện quy định đối với hành nghề kiến trúc của người nước ngoài ở Việt Nam. Nghị quyết 66.18 vừa được thực hiện từ ngày 01/7/2026, đến nay mới hơn 1 tháng, cơ quan chủ trì soạn thảo đã đề nghị sửa đổi để giữ lại nhiều quy định của Luật Kiến trúc, ngoài việc giữ lại 2/7 công việc phải cấp chứng chỉ hành nghề đối với chủ trì kiến trúc và chủ nhiệm thiết kế thì còn nhiều nội dung khác được tiếp tục giữ lại như quy định của luật hiện hành mà không thực hiện cắt giảm theo Nghị quyết 66.18 của Chính phủ. Do đó, tôi đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát và báo cáo rõ với Quốc hội về lý do đề nghị cho giữ lại một số nội dung mà Chính phủ vừa mới cắt giảm trong thời gian vừa qua.
Tôi xin hết ý kiến. Xin trân trọng cảm ơn Quốc hội.