Sáng 17/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa tham gia thảo luận tại Tổ 13 (gồm Đoàn ĐBQH hai tỉnh Thanh Hóa và Gia Lai), cho ý kiến đối với dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Phiên thảo luận do đồng chí Lê Đức Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa điều hành. Tham dự phiên thảo luận có Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cùng các đại biểu Quốc hội thuộc Tổ 13.

Đồng chí Lê Đức Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa điều hành thảo luận

Tại phiên thảo luận, các đại biểu cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Bưu chính năm 2010 nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường bưu chính trong bối cảnh thương mại điện tử và chuyển đổi số. Các ý kiến tập trung làm rõ phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật, bảo đảm sự thống nhất với các quy định pháp luật có liên quan; đồng thời hoàn thiện các quy định về bảo vệ quyền lợi người sử dụng dịch vụ, chính sách bưu chính công ích và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng cho doanh nghiệp.

Phân định rõ phạm vi điều chỉnh, tránh chồng chéo giữa các quy định pháp luật

Tham gia góp ý đối với dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), đại biểu Phan Thị Thùy Linh (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) cho rằng, sau 16 năm thi hành, hoạt động bưu chính đã có sự chuyển biến mạnh mẽ, từ lĩnh vực chuyển phát thư tín truyền thống trở thành một bộ phận hạ tầng quan trọng phục vụ thương mại điện tử và kinh tế số. Việc mở rộng khái niệm dịch vụ bưu chính trong dự thảo Luật, bao gồm các hoạt động lưu kho, xử lý đơn hàng, đóng gói, vận chuyển và hoàn trả hàng hóa, có thể dẫn đến chồng chéo với pháp luật về thương mại, thương mại điện tử và đường bộ.

Đại biểu Phan Thị Thùy Linh (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) thảo luận

Nếu tất cả hoạt động vận chuyển gói, kiện hàng hóa đều được xác định là dịch vụ bưu chính và phải đáp ứng các điều kiện, giấy phép tương ứng sẽ làm phát sinh thêm rào cản pháp lý, gia tăng chi phí tuân thủ, ảnh hưởng đến sự phát triển của các mô hình kinh doanh mới.

Đại biểu Phan Thị Thùy Linh đề nghị xác định phạm vi điều chỉnh của Luật dựa trên tiêu chí "mạng bưu chính", thay vì chỉ căn cứ vào "hành vi vận chuyển. Những dịch vụ có quy trình thu gom, chia chọn qua trung tâm khai thác và phát theo địa chỉ mới thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Bưu chính. Các tiêu chí phân định cần được thể hiện rõ tại Điều 1 và phần giải thích từ ngữ của dự thảo Luật.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) đề nghị làm rõ ranh giới giữa dịch vụ bưu chính và hoạt động giao nhận hàng hóa tức thời thông qua các nền tảng công nghệ số, như giao đồ ăn, thực phẩm hoặc mua hộ hàng hóá. Nếu không có quy định phân định phù hợp, những hoạt động này có thể phải thực hiện các nghĩa vụ quản lý tương tự doanh nghiệp chuyển phát, trong đó có yêu cầu định danh, truy vết bưu gửi.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) thảo luận

Vì vậy, đại biểu đề nghị quy định rõ hoạt động giao đồ ăn, thực phẩm và mua hộ hàng hóa thông qua ứng dụng công nghệ không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Bưu chính mà được điều chỉnh bởi pháp luật tương ứng về thương mại, an toàn thực phẩm, vận tải và quản lý lao động trên nền tảng số.

Đối với việc phân loại doanh nghiệp bưu chính, đại biểu Lê Thanh Hoàn đề nghị cân nhắc quy định phân chia thành hai nhóm gồm doanh nghiệp vận hành mạng bưu chính và doanh nghiệp không vận hành mạng bưu chính. Doanh nghiệp có thể tổ chức cung ứng dịch vụ thông qua đầu tư trực tiếp, thuê, hợp tác hoặc sử dụng hạ tầng của đơn vị khác. Do đó, không nên lấy việc trực tiếp vận hành mạng làm căn cứ tạo ra sự khác biệt quá lớn về quyền và nghĩa vụ giữa các doanh nghiệp.

Bảo vệ quyền lợi người sử dụng dịch vụ, nâng cao hiệu quả cung ứng dịch vụ bưu chính công ích

Góp ý về các quy định quản lý hoạt động bưu chính, đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm khả năng truy vết bưu gửi giữa các doanh nghiệp và kiểm soát việc thu thập, sử dụng, lưu trữ dữ liệu.

Đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) thảo luận

Đại biểu đề nghị cụ thể hóa cơ chế hậu kiểm theo mức độ rủi ro, xác định rõ tiêu chí và tần suất kiểm tra, tránh tình trạng kiểm tra trùng lặp hoặc làm phát sinh chi phí không cần thiết cho doanh nghiệp.

Đối với dịch vụ bưu chính công ích, các đại biểu thống nhất với định hướng mở rộng từ thư tín sang gói, kiện hàng hóa nhằm nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ của người dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.

Từ thực tiễn tại các xã miền núi tỉnh Thanh Hóa, đại biểu Bùi Văn Dũng đề nghị làm rõ cơ chế hỗ trợ đối với doanh nghiệp cung ứng dịch vụ bưu chính công ích, nhất là tiêu chí xác định quy mô mạng lưới tối thiểu, định mức chi phí và phương pháp tính mức hỗ trợ. Chính sách hỗ trợ cần tính toán đầy đủ các chi phí thiết yếu, đồng thời gắn kinh phí ngân sách với tần suất cung ứng, phạm vi phục vụ và chất lượng dịch vụ thực tế.

Liên quan đến việc sử dụng nguồn lực hỗ trợ bưu chính công ích, đại biểu Phan Thị Thùy Linh đề nghị thực hiện hạch toán riêng giữa hoạt động công ích và hoạt động kinh doanh thương mại, không sử dụng nguồn lực hỗ trợ công ích để bù đắp cho hoạt động kinh doanh. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho doanh nghiệp tư nhân sử dụng chung hạ tầng bưu chính công cộng tại vùng sâu, vùng xa, bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn đề xuất đổi mới phương thức tổ chức cung ứng dịch vụ bưu chính công ích theo hướng linh hoạt, tiết kiệm và hiệu quả. Theo đó, thay vì duy trì bưu cục độc lập tại tất cả các địa bàn, có thể phát triển mô hình đại lý bưu chính kết hợp với cửa hàng tiện lợi, siêu thị, cửa hàng tạp hóa hoặc các cơ sở kinh doanh sẵn có; đồng thời tổ chức hoạt động thu gom, vận chuyển và phát bưu gửi theo lịch trình phù hợp.

Toàn cảnh buổi thảo luận

Quan tâm đến việc bảo vệ quyền lợi người sử dụng dịch vụ, đại biểu Bùi Quang Huy (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) đề nghị bổ sung cơ chế quản lý chặt chẽ đối với khoản tiền thu hộ khi giao hàng (COD). Trong đó, doanh nghiệp cung ứng dịch vụ thu hộ phải mở tài khoản chuyên biệt tại tổ chức tín dụng, quản lý tách biệt tiền thu hộ với vốn lưu động và tài sản của doanh nghiệp; không được sử dụng tiền thu hộ vào mục đích khác và phải thực hiện đối soát, hoàn trả trong thời hạn tối đa theo quy định. Kiến nghị bổ sung quyền của người nhận được yêu cầu đồng kiểm số lượng, tình trạng bên ngoài hàng hóa trước khi thanh toán COD, trừ trường hợp có thỏa thuận điện tử khác; đồng thời áp dụng các giải pháp công nghệ nhằm hạn chế lộ lọt thông tin cá nhân trên nhãn bưu gửi.

Các đại biểu tại Tổ 13 cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định về quyền được mở, kiểm tra hàng hóa khi nhận; mức bồi thường đối với bưu gửi bị mất, đánh tráo hoặc giao chậm; trách nhiệm của doanh nghiệp bưu chính khi thuê đơn vị khác thực hiện giao hàng. Bên cạnh đó, cần rà soát thẩm quyền, điều kiện kiểm tra bưu gửi, bảo đảm yêu cầu phòng, chống hàng cấm, hàng lậu nhưng không xâm phạm quyền bí mật thư tín, quyền riêng tư của công dân.

Đổi mới phương thức quản lý đo lường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Tham gia thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, đại biểu Vũ Tiến Dũng (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) đề nghị đổi mới phương thức quản lý theo mức độ rủi ro, đẩy mạnh chuyển đổi số và bổ sung cơ chế bảo vệ thực chất quyền lợi của người tiêu dùng. Việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm không đơn thuần là cắt giảm số lần kiểm định mà cần căn cứ vào mức độ rủi ro của từng loại phương tiện đo. Đối với những phương tiện có độ ổn định cao, lịch sử tuân thủ tốt có thể áp dụng cơ chế kiểm định linh hoạt; trong khi các phương tiện đo có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi kinh tế của đông đảo người tiêu dùng cần được kiểm soát chặt chẽ.

Các đại biểu tham dự thảo luận tổ

Về chuyển đổi số trong hoạt động đo lường, đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm cập nhật, xác thực, lưu trữ và kết nối dữ liệu; đồng thời tạo điều kiện để người dân tra cứu tình trạng kiểm định, tiếp cận dữ liệu đo làm căn cứ khiếu nại, giải quyết tranh chấp.

Đáng chú ý, đại biểu Vũ Tiến Dũng kiến nghị bổ sung quy định buộc tổ chức, cá nhân có hành vi gian lận đo lường phải hoàn trả khoản tiền thu vượt khi có đủ căn cứ xác định. Theo đại biểu, thiệt hại trong từng giao dịch có thể nhỏ nhưng nếu hành vi vi phạm diễn ra nhiều lần, ảnh hưởng đến nhiều người thì tổng thiệt hại xã hội sẽ rất lớn. Vì vậy, việc xử lý vi phạm không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính mà cần bảo đảm khôi phục quyền lợi thực tế của người bị thiệt hại.

Đại biểu cũng đề nghị tăng cường kiểm tra theo dấu hiệu vi phạm và mức độ rủi ro, hạn chế kiểm tra trùng lặp; đồng thời việc phân cấp nhiệm vụ kiểm tra cho chính quyền cấp xã cần gắn với bảo đảm nhân lực, kinh phí, trang thiết bị và hướng dẫn nghiệp vụ.

Các ý kiến góp ý tại phiên thảo luận Tổ 13 đã tập trung làm rõ những vấn đề đặt ra trong quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật về bưu chính và đo lường; chú trọng yêu cầu bảo đảm tính thống nhất, khả thi của các quy định, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.