Thảo luận tại hội trường sáng 22/8 về định hướng chính sách sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản, ĐBQH Phạm Thế Anh (Thanh Hóa) đề nghị hoàn thiện rõ hơn các quy định về giao dịch điện tử, mã định danh điện tử và Hệ thống thông tin về nhà ở, thị trường bất động sản; đồng thời nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phát hiện, cảnh báo giao dịch bất thường.
Tránh nhầm lẫn giữa “giao dịch điện tử” và “mã định danh điện tử”
Góp ý về việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dự thảo luật, ĐBQH Phạm Thế Anh cho rằng trước hết cần làm rõ nội hàm của hai khái niệm “giao dịch điện tử” và “mã định danh điện tử”, tránh cách hiểu không thống nhất trong quá trình áp dụng.
ĐBQH Phạm Thế Anh (Thanh Hóa) phát biểu tại hội trường sáng 22/8. Ảnh: Quang Khánh
Theo đại biểu, Điều 10 của dự thảo yêu cầu mọi bất động sản thuộc phạm vi điều chỉnh phải sử dụng mã định danh điện tử khi giao dịch; Điều 33 lại quy định việc giao kết trên nền tảng ứng dụng giao dịch điện tử của Hệ thống thông tin chỉ bắt buộc khi các bên lựa chọn phương thức điện tử. Trong khi đó, Điều 61 quy định bất động sản đã có mã định danh điện tử thì phải sử dụng mã này “trong toàn bộ quá trình giao dịch”.
Từ các quy định này, đại biểu đặt vấn đề cần làm rõ liệu bất động sản đã được cấp mã định danh điện tử có bắt buộc phải thực hiện giao dịch bằng phương thức điện tử hay không.
Đại biểu Phạm Thế Anh đề nghị xác định rõ mã định danh điện tử là một thuộc tính số dùng để xác định duy nhất một bất động sản, có thể được sử dụng trong cả hợp đồng giấy và hợp đồng điện tử. Trong khi đó, phương thức điện tử là phương thức mua bán bất động sản sử dụng nền tảng số hỗ trợ giao dịch điện tử và được thực hiện khi các bên tự nguyện lựa chọn.
Cùng với đó, đại biểu cho rằng dự thảo hiện chưa có điều khoản định nghĩa về “phương thức giao dịch bất động sản”. Điều 3 giải thích 14 thuật ngữ nhưng chưa làm rõ khái niệm này. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định tại Điều 3, phân định rõ hai phương thức giao dịch gồm phương thức trực tiếp và phương thức điện tử. Theo đại biểu, việc có một định nghĩa nền tảng sẽ giúp tránh nhầm lẫn giữa “giao dịch điện tử” và “mã định danh điện tử” trong quá trình thực thi.
Cần quy định riêng về chủ thể vận hành Hệ thống thông tin, trách nhiệm khi xảy ra sự cố
Một vấn đề khác được ĐBQH Phạm Thế Anh lưu ý là thành phần và trách nhiệm của Hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản tại Điều 52 chưa được quy định đầy đủ. Dự thảo hiện liệt kê ba thành phần gồm hạ tầng kỹ thuật, cơ sở dữ liệu và phần mềm, song phần mô tả về phần mềm chủ yếu tập trung vào vận hành, khai thác thông tin, chưa đề cập rõ nền tảng ứng dụng giao dịch điện tử được quy định tại Điều 33.
Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tại hội trường, sáng 22/8. Ảnh: Phạm Thắng
Đại biểu cho rằng, nếu nền tảng ứng dụng giao dịch điện tử là một bộ phận của Hệ thống thông tin thì Điều 52 - nơi quy định chính thức về hệ thống - cần liệt kê hoặc dẫn chiếu rõ. Đồng thời, cần xác định cụ thể chủ thể vận hành và trách nhiệm trong trường hợp hệ thống xảy ra sự cố, ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên giao dịch. Từ đó, đại biểu kiến nghị bổ sung nền tảng ứng dụng giao dịch điện tử thành một thành phần của Hệ thống thông tin và có quy định riêng về chủ thể vận hành, trách nhiệm khi xảy ra sự cố.
Đặc biệt, nhằm tăng khả năng giám sát và minh bạch hóa thị trường, ĐBQH Phạm Thế Anh đề nghị bổ sung quy định khung tại Điều 54 về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích dữ liệu lớn về nhà ở và bất động sản. Theo đó, AI có thể được sử dụng để tự động phát hiện, cảnh báo những giao dịch bất thường về giá trị bất động sản, tần suất giao dịch, chủ sở hữu và các dấu hiệu bất thường khác.
Đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu cơ chế cung cấp kết quả phân tích cho xã hội tham khảo, có thể theo hình thức miễn phí hoặc thu phí. Theo ĐBQH Phạm Thế Anh, đây sẽ là công cụ hữu ích đối với cả cơ quan quản lý nhà nước và người dân trong quản lý, điều tiết thị trường, góp phần nâng cao tính minh bạch và giúp giá bất động sản tiệm cận hơn với giá trị thực tế của thị trường.