Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, chiều ngày 9/8/2026 tại Nhà Quốc hội, dưới dự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung phiên họp.
Tại phiên thảo luận, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa có ý kiến phát biểu của đại biểu Bùi Văn Dũng, Đại biểu Quốc hội chuyên trách. Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh Thanh Hóa xin trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu của đại biểu Bùi Văn Dũng.
ĐBQH Bùi Văn Dũng phát biểu tại phiên thảo luận (ảnh)
Kính thưa Chủ tọa phiên họp,
Kính thưa Quốc hội,
Tôi tán thành sự cần thiết sửa đổi luật và đánh giá cao việc cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến tại phiên thảo luận tổ. Tôi xin góp ý hai nội dung chưa được đề cập trong báo cáo tiếp thu ngày 8/8. Mục tiêu là chuyển từ trách nhiệm có phổ biến, có hướng dẫn sang trách nhiệm về kết quả.
Thứ nhất, về khoản 1 Điều 14 phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua hướng dẫn, giải đáp pháp luật. Dự thảo quy định cơ quan, người có thẩm quyền phải hướng dẫn, giải đáp khi có yêu cầu. Quy định này đúng nhưng theo tôi chưa đủ, luật mới xác định trách nhiệm phải trả lời, chưa làm rõ trách nhiệm về chất lượng câu trả lời. Thực tế người dân hỏi thủ tục đất đai và đúng hướng dẫn nhưng hồ sơ vẫn bị trả vì thiếu giấy tờ hoặc sai trình tự. Họ phải đi lại nhiều lần, thậm chí bỏ lỡ thời gian thực hiện quyền. Tương tự, doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ tài chính theo hướng dẫn chính thức, đến khi thanh tra cách hiểu lại khác và họ bị xác định là vi phạm. Vậy nếu người dân, doanh nghiệp đã thiện chí hỏi Nhà nước, đã làm đúng hướng dẫn của Nhà nước nhưng hướng dẫn chưa đúng hoặc không thống nhất thì ai chịu trách nhiệm về hậu quả.
Tôi đề nghị bổ sung một quy định trong điều này, nội dung hướng dẫn, giải đáp phải chính xác, thống nhất, nêu rõ căn cứ pháp lý được lưu trữ và có thể truy xuất. Nếu tổ chức, cá nhân làm theo hướng dẫn chính thức nhưng hướng dẫn đó chưa đúng, cơ quan hướng dẫn phải kịp thời khắc phục. Khi xem xét trách nhiệm của tổ chức, cá nhân phải tính đầy đủ yếu tố lỗi do làm theo hướng dẫn.
Nguyên tắc cần rõ, người dân có quyền tin vào hướng dẫn chính thức của cơ quan nhà nước. Cơ quan nhà nước hướng dẫn chưa đúng không thể để người dân gánh toàn bộ hậu quả. Quy định này không tạo ra cơ chế miễn trừ, người dân vẫn chịu trách nhiệm nếu cung cấp thông tin sai hoặc cố tình lợi dụng. Nhưng người dân, doanh nghiệp ngay tình, làm đúng hướng dẫn chính thức phải được xem xét khi xác định trách nhiệm. Đây cũng là cách nâng chất lượng phổ biến pháp luật, không chỉ trả lời người dân mà phải chịu trách nhiệm về câu trả lời của mình.
Thứ hai, về khoản 1 Điều 21, nguyên tắc tương tác 2 chiều, tiếp thu, phản hồi, giải trình trong truyền thông chính sách. Nội dung này tôi đồng tình với đại biểu Việt Nga, nhưng tôi xin phát biểu thêm một ý. Tôi đánh giá cao việc đưa nguyên tắc tương tác 2 chiều vào luật nhưng nếu chỉ dừng ở nguyên tắc, nội dung này có thể chỉ tồn tại trên báo cáo. Vì vậy, tôi đề nghị bổ sung một sản phẩm đầu ra bắt buộc báo cáo phản hồi truyền thông chính sách, với chính sách tác động lớn đến xã hội, cơ quan chủ trì phải công khai báo cáo trước khi trình cấp có thẩm quyền. Báo cáo cần trả lời 3 câu hỏi: xã hội đang quan tâm điều gì, ý kiến nào được tiếp thu và chính sách đã thay đổi ra sao, ý kiến nào không được tiếp thu và vì sao. Truyền thông không chỉ là giải thích một phương án đã lựa chọn, truyền thông phải là một bộ phận của quá trình hình thành chính sách, thông tin từ xã hội phải tác động trở lại việc hoàn thiện chính sách. Người dân không chỉ cần biết Nhà nước dự kiến chính sách gì, họ còn cần biết ý kiến của mình được xử lý như thế nào, khi đó tương tác 2 chiều mới thực chất, trách nhiệm giải trình mới có địa chỉ, người dân mới thấy được mình thực sự tham gia xây dựng pháp luật.
Kính thưa Quốc hội, 2 ý kiến ở 2 điều khác nhau nhưng cùng một triết lý là phổ biến, giáo dục pháp luật phải chuyển từ trách nhiệm cung cấp thông tin sang trách nhiệm về chất lượng và kết quả của thông tin. Các cơ quan nhà nước hướng dẫn phải chịu trách nhiệm về hướng dẫn, lấy ý kiến thì phải phản hồi việc tiếp thu, như vậy theo tôi thước đo cuối cùng không phải Nhà nước đã nói về pháp luật nhiều đến đâu mà là người dân có hiểu đúng hơn, làm đúng hơn và tin tưởng hơn vào sự nhất quán trách nhiệm của Nhà nước hay không.
Tôi xin hết ý kiến. Trân trọng cảm ơn Quốc hội.