Thảo luận tại Tổ 13 (Thanh Hóa, Gia Lai) chiều 22/10 về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), ĐBQH Lương Thị Hoa (Thanh Hóa) đề nghị làm rõ căn cứ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với đất giao không đúng thẩm quyền; đồng thời, có cơ chế xử lý phù hợp đối với phần diện tích chậm đưa vào sử dụng tại các dự án đã triển khai, bảo đảm công bằng trong xác định nghĩa vụ tài chính và quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên dự thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Không lấy việc đã xây dựng nhà ở làm căn cứ duy nhất xác định mục đích sử dụng đất

Góp ý đối với dự án Luật Đất đai (sửa đổi), ĐBQH Lương Thị Hoa (Thanh Hóa) tập trung vào 6 vấn đề từ những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thi hành luật hiện hành. Đối với quy định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho trường hợp đất ở được giao không đúng thẩm quyền, đại biểu cho rằng, dự thảo đã quy định việc xem xét cấp giấy chứng nhận theo từng giai đoạn, nhưng chưa làm rõ đầy đủ phương pháp xác định mục đích sử dụng đất ở đối với trường hợp đã được giao đất nhưng chưa xây dựng nhà ở.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc xác định loại đất căn cứ vào hồ sơ giao đất, chứng từ thực hiện nghĩa vụ tài chính, quá trình sử dụng thực tế và quy hoạch có liên quan; không lấy riêng việc đã xây dựng nhà ở hay chưa làm căn cứ duy nhất để xác định mục đích sử dụng đất.

Đồng thời, việc công nhận quyền sử dụng đất phải có điều kiện, không hợp thức hóa đất lấn chiếm hoặc các trường hợp vi phạm không đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.

ĐBQH Lương Thị Hoa (Thanh Hóa) phát biểu thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Liên quan đến việc hoàn trả giá trị quyền sử dụng đất khi người dân tự nguyện trả lại đất, đại biểu nhận thấy, dự thảo đã có quy định xem xét hoàn trả giá trị quyền sử dụng đất còn lại đối với một số trường hợp. Tuy nhiên, chưa làm rõ phương án xử lý những hồ sơ phát sinh theo quy định trước đây nhưng đến nay chưa được giải quyết dứt điểm.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định chuyển tiếp đối với các hồ sơ đã có quyết định thu hồi đất trước ngày luật mới có hiệu lực nhưng chưa hoàn thành việc giải quyết. Trong đó, cần xác định rõ nguyên tắc áp dụng pháp luật theo thời điểm phát sinh quyền lợi, phương pháp xác định giá trị hoàn trả, cơ quan giải quyết và nguồn kinh phí thực hiện, đồng thời bảo đảm không chi trả trùng lặp.

Một vấn đề khác được đại biểu quan tâm là cơ chế cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bị mất và xử lý sai lệch diện tích đất.

Theo đại biểu, cần xây dựng cơ chế xác minh thay thế trong trường hợp giấy chứng nhận bị mất, hồ sơ lưu trữ không còn; quy định nguyên tắc đối chiếu bản đồ, hồ sơ địa chính, dữ liệu số và các chứng cứ hợp pháp khác.

Đồng thời, cần phân biệt rõ sai số kỹ thuật do đo đạc với diện tích tăng thêm có nguồn gốc từ lấn chiếm đất; không chỉ dựa vào cam kết của người sử dụng đất để xác định ranh giới hợp pháp. Đây là vấn đề phát sinh khá phổ biến trong thực tiễn, cần được quy định cụ thể để thuận lợi trong quá trình thực hiện.

Xác định nghĩa vụ tài chính trên phần diện tích thực tế chậm đưa vào sử dụng

Đối với quy định xử lý đất chậm đưa vào sử dụng, đại biểu Lương Thị Hoa cho rằng, dự thảo đã quy định việc thu tiền bổ sung tăng lũy tiến đối với dự án không sử dụng hoặc chậm sử dụng đất; trường hợp quá 60 tháng vẫn không đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi.

Toàn cảnh thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Tuy nhiên, thực tế tại một số dự án nhà ở, khu đô thị cho thấy, có dự án đã hoàn thành phần lớn công trình và đưa vào khai thác nhưng vẫn còn một số lô đất hoặc hạng mục hạ tầng chậm thực hiện. Nếu không phân biệt diện tích đã sử dụng và diện tích chậm sử dụng, việc xác định nghĩa vụ tài chính và xử lý phần diện tích này có thể chưa bảo đảm công bằng, hài hòa lợi ích.

Do đó, đại biểu đề nghị quy định nguyên tắc đánh giá tiến độ theo từng phần diện tích, hạng mục và phân kỳ đầu tư đã được phê duyệt. Nghĩa vụ tài chính bổ sung cần được tính trên phần diện tích thực tế chậm đưa vào sử dụng nếu có thể xác định độc lập.

Đồng thời, phải bảo đảm quyền lợi của những người đã nhận chuyển quyền hợp pháp và trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc hoàn thiện các hạng mục hạ tầng theo quy định.

Các ĐBQH tham dự thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Về cơ chế xử lý, di dời mồ mả trong quá trình giải phóng mặt bằng, đại biểu cho biết, thực tế tại một số dự án đã phát sinh trường hợp không xác định được thân nhân hoặc thân nhân không phối hợp di dời, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai.

Đại biểu đề nghị bổ sung các nguyên tắc về xác minh, thông báo công khai, hỗ trợ kinh phí, tổ chức di dời và lưu trữ thông tin. Đồng thời, giao Chính phủ quy định cụ thể trình tự xử lý, bảo đảm tôn trọng phong tục, tín ngưỡng và quyền lợi của các bên liên quan.

Liên quan đến cơ chế cho thuê đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của cấp xã, đại biểu đề nghị làm rõ những trường hợp được tiếp tục thuê đất, trường hợp phải tổ chức đấu giá lại khi hết thời hạn hợp đồng; nguyên tắc xác định giá cho thuê đất trả tiền hằng năm và phương án xử lý tài sản đầu tư hợp pháp trên đất. Theo đại biểu, chính sách cần bảo đảm công khai, minh bạch trong quản lý quỹ đất công ích, đồng thời không làm gián đoạn không cần thiết hoạt động sản xuất của người dân.

Từ những vấn đề trên, ĐBQH Lương Thị Hoa đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định của dự thảo luật, bảo đảm giải quyết những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, tạo thuận lợi cho người sử dụng đất và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai.