Chiều 8/4, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu thảo luận tại Tổ 3 (gồm Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa và Tây Ninh) về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Tham dự phiên thảo luận có Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam, Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cùng các đại biểu Quốc hội của hai đoàn.

Toàn cảnh thảo luận ở Tổ 3

Các ý kiến thảo luận cơ bản thống nhất cao với sự cần thiết sửa đổi Luật Thủ đô, đánh giá hồ sơ dự án luật được chuẩn bị công phu, nghiêm túc. Nhiều đại biểu cho rằng, việc sửa đổi luật lần này cần được đặt trong tầm nhìn rộng hơn, không chỉ nhằm hoàn thiện cơ chế cho Hà Nội mà còn góp phần xây dựng một khuôn khổ thể chế mang tầm quốc gia, tạo điều kiện để Thủ đô thực hiện tốt vai trò trung tâm chính trị - hành chính, đầu tàu phát triển và lan tỏa các chuẩn mực quản trị mới.

Đại biểu Phan Thị Thùy Linh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa phát biểu

Đại biểu Phan Thị Thùy Linh (Thanh Hóa) nhấn mạnh, Luật Thủ đô (sửa đổi) cần bảo đảm “tuổi thọ” dài hạn, phù hợp với tốc độ phát triển nhanh của thực tiễn. Theo đó, cần giảm bớt các quy định quá chi tiết, tăng cường các quy định mang tính nguyên tắc để tránh nguy cơ nhanh chóng lạc hậu, trở thành điểm nghẽn đối với sự phát triển. Đồng thời, đại biểu bày tỏ sự đồng tình cao với định hướng tăng cường phân cấp, phân quyền và trao quyền chủ động nhiều hơn cho chính quyền Thủ đô, coi đây là bước đột phá quan trọng nhằm tạo điều kiện để Hà Nội chủ động, sáng tạo trong quản trị và phát triển.

Tuy nhiên, đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu phân quyền phải đi vào thực chất: “Chúng ta phải làm rõ phạm vi và lĩnh vực nào được áp dụng cơ chế khác; áp dụng ở đâu, như thế nào; quy trình, thủ tục ra sao; trường hợp nào phải báo cáo các cấp có thẩm quyền và cơ chế kiểm tra, giám sát, đánh giá tác động như thế nào”. Đồng thời, việc phân quyền cần bảo đảm nguyên tắc “6 rõ”: “rõ trách nhiệm, rõ người, rõ quy trình, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ kết quả”, gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát, công khai, minh bạch và kiểm soát quyền lực.

Các đại biểu cũng cho rằng, việc cho phép Hà Nội ban hành các quy định có nội dung khác với quy định của cơ quan nhà nước cấp trên, kể cả trong những vấn đề pháp luật hiện hành chưa quy định, là một điểm mới mang tính đột phá. Tuy nhiên, cần quy định rõ phạm vi áp dụng để tránh phát sinh cách hiểu không thống nhất.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn (Thanh Hóa) bày tỏ băn khoăn đối với nội dung này khi cho rằng, nếu không quy định cụ thể, có thể dẫn đến cách hiểu là cho phép địa phương “sửa luật”. Vì vậy, đại biểu đề nghị cần xác định rõ nội hàm “khác”, chỉ nên áp dụng đối với văn bản của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và thông tư của bộ trưởng, nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa phát biểu

Liên quan đến phạm vi và giới hạn áp dụng cơ chế đặc thù, đại biểu Phạm Công Nguyên (Thanh Hóa) cho rằng cần cân nhắc kỹ lưỡng, tránh mở rộng quá mức sang các lĩnh vực nhạy cảm như quốc phòng, an ninh. Theo đại biểu, các quy định về an ninh, quốc phòng đã được điều chỉnh chặt chẽ trong các luật chuyên ngành, do đó cần xác định rõ nguyên tắc không xung đột, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng lưu ý cần làm rõ mối quan hệ giữa Luật Thủ đô và các nghị quyết đặc thù, trong đó những nội dung mang tính ổn định, nền tảng cần được luật hóa, còn các nội dung mang tính thử nghiệm, linh hoạt có thể quy định trong nghị quyết để bảo đảm tính chủ động, tránh chồng chéo, mâu thuẫn.

Đại biểu Phạm Công Nguyên, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa phát biểu

Về một số nội dung cụ thể, đại biểu đề nghị rà soát quy định liên quan đến đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt để bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, tránh chồng chéo thẩm quyền; đồng thời cân nhắc tách riêng cơ chế xử lý các dự án tồn đọng nhằm nâng cao tính khả thi, làm rõ nguyên tắc “không hợp thức hóa vi phạm”.

Đối với quy hoạch đô thị, các đại biểu cho rằng cần bổ sung cơ chế điều chỉnh linh hoạt trên cơ sở dữ liệu thực tiễn, đồng thời nghiên cứu xây dựng hệ thống “bản sao số đô thị” để phục vụ quản trị thông minh, đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh chuyển đổi số.

Cùng với dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), các đại biểu tại Tổ 3 cũng tham gia ý kiến đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng và Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi), trong đó đề nghị quy định chặt chẽ hơn nhằm tránh tình trạng “lạm phát” khen thưởng, bảo đảm thực chất, hiệu quả.

Các đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa tham dự thảo luận ở Tổ 3

Các ý kiến thảo luận tại tổ đã thể hiện rõ yêu cầu hoàn thiện thể chế cho Thủ đô theo hướng đột phá nhưng chặt chẽ, bảo đảm phân quyền thực chất đi đôi với kiểm soát quyền lực, qua đó góp phần tạo động lực phát triển không chỉ cho Hà Nội mà còn lan tỏa đến các địa phương trong cả nước.