Thảo luận tại Tổ 3 (Thanh Hóa, Tây Ninh) về tình hình kinh tế - xã hội và các dự thảo nghị quyết của Quốc hội, các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) thuộc Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa đã tập trung làm rõ yêu cầu tạo đột phá trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; đồng thời kiến nghị hoàn thiện cơ chế pháp lý nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa, giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Đánh giá về giai đoạn 2021 - 2025, các đại biểu cho rằng, trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức, nền kinh tế vẫn duy trì được đà phục hồi tích cực, tăng trưởng bình quân đạt khoảng 6,2%/năm, riêng năm 2025 đạt trên 8%. Hệ thống kết cấu hạ tầng tiếp tục được đầu tư, nhiều công trình trọng điểm hoàn thành, tạo nền tảng cho phát triển dài hạn.

Toàn cảnh thảo luận tổ

Tuy nhiên, các đại biểu cũng chỉ rõ, chất lượng tăng trưởng chưa thực sự bền vững; nền kinh tế còn phụ thuộc vào vốn, lao động và khu vực đầu tư nước ngoài; năng lực doanh nghiệp trong nước còn hạn chế; các đột phá chiến lược chưa có chuyển biến rõ nét. Những tồn tại này đòi hỏi phải có giải pháp căn cơ, quyết liệt hơn trong giai đoạn tới.

ĐBQH Phan Thị Thùy Linh, Ủy viên hoạt động chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững giai đoạn 2026 - 2030, cần tạo chuyển biến thực chất trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Mặc dù đã có nhiều chủ trương, chính sách và nguồn lực đầu tư, song lĩnh vực này vẫn chưa thực sự trở thành động lực rõ nét cho tăng trưởng và nâng cao năng suất.

Đại biểu đề nghị cần lượng hóa cụ thể các kết quả đầu ra như: mức độ thương mại hóa sản phẩm công nghệ, năng lực làm chủ công nghệ của doanh nghiệp, đóng góp của kinh tế số và tác động đến năng suất lao động. Theo đó, cần chuyển trọng tâm từ ban hành chính sách sang đo lường hiệu quả thực tiễn.

ĐBQH Phan Thị Thùy Linh, Ủy viên hoạt động chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội phát biểu

Cùng với đó, đại biểu kiến nghị bổ sung bộ chỉ tiêu phản ánh sát thực trạng môi trường, như số ngày chất lượng không khí xấu, các điểm nóng ô nhiễm kéo dài, tỷ lệ xử lý nước thải theo lưu lượng thực… nhằm làm cơ sở xây dựng chính sách hiệu quả hơn.

Quan tâm đến khu vực kinh tế tư nhân, đại biểu nhấn mạnh cần đánh giá đầy đủ “sức khỏe” doanh nghiệp, không chỉ qua số lượng thành lập mới mà còn qua tỷ lệ doanh nghiệp có lãi, khả năng tiếp cận tín dụng, mức độ tham gia chuỗi cung ứng và khả năng tồn tại sau 1 - 3 năm. Đây là căn cứ quan trọng để ban hành chính sách hỗ trợ phù hợp, phát huy vai trò động lực của khu vực này.

Góp ý vào Dự thảo Nghị quyết về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù trong phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, ĐBQH Phạm Công Nguyên, Trung tướng, Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp cho rằng dự thảo chưa làm rõ được các cơ chế mang tính đột phá. Theo đại biểu, cơ chế đặc thù cần hướng tới giải quyết những vướng mắc vượt ra ngoài khuôn khổ pháp luật hiện hành, thay vì chủ yếu tập trung vào chính sách nhân lực và đãi ngộ.

ĐBQH Phạm Công Nguyên, Trung tướng, Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp phát biểu

Đại biểu chỉ ra rằng, khi xảy ra tranh chấp đầu tư quốc tế, Việt Nam thường gặp bất lợi do hệ thống pháp luật chưa hoàn thiện, trong khi các nhà đầu tư nước ngoài có xu hướng viện dẫn pháp luật của bên thứ ba. Vì vậy, cần xác định rõ các “điểm nghẽn” pháp lý và có giải pháp khắc phục cụ thể.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị xây dựng quy trình rõ ràng từ khâu thẩm định, đánh giá dự án đến cơ chế xử lý khi phát sinh tranh chấp; đồng thời, nhận diện sớm rủi ro ngay từ giai đoạn triển khai dự án để có phương án xử lý phù hợp.

Liên quan đến vấn đề bảo mật thông tin, đại biểu nhấn mạnh cần quy định chặt chẽ việc cung cấp, trao đổi thông tin trong quá trình giải quyết tranh chấp, bảo đảm tuân thủ pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước. Đồng thời, làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm trong quản lý, sử dụng và giải mật thông tin nhạy cảm, tránh nguy cơ lộ lọt.

Đại biểu cũng cho rằng quy định về thời hạn giải mật thông tin trong dự thảo cần linh hoạt hơn, phù hợp với thực tiễn, bởi có những thông tin không thể hoặc chưa thể giải mật trong thời gian ngắn.

Từ thực tiễn đặt ra, các ĐBQH tỉnh Thanh Hóa đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo nghị quyết theo hướng cụ thể, khả thi, có tính đột phá, góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa và xử lý tranh chấp đầu tư quốc tế, đồng thời tạo môi trường pháp lý ổn định, minh bạch cho phát triển kinh tế bền vững.