Trong tiến trình đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, việc tiếp tục sắp xếp thôn, tổ dân phố không chỉ là yêu cầu về mặt tổ chức hành chính mà còn là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng quản trị ở cơ sở, đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đây là nội dung được Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa tập trung thảo luận, cho ý kiến tại hội nghị diễn ra sáng 4/6 về Phương án tổng thể sắp xếp thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh.

Hội nghị do đồng chí Lê Đức Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh chủ trì. Tham dự hội nghị có các đồng chí: Nguyễn Hoài Anh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; Nguyễn Hồng Phong, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh; các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy; các đồng chí Phó Chủ tịch HĐND tỉnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh; lãnh đạo Văn phòng Tỉnh ủy, Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh, Văn phòng UBND tỉnh cùng lãnh đạo các sở, ngành cấp tỉnh.

Toàn cảnh hội nghị

Thực hiện các chủ trương, chỉ đạo của Trung ương và Ban Thường vụ Tỉnh ủy, những năm qua Thanh Hóa đã đạt nhiều kết quả quan trọng trong công tác sắp xếp thôn, tổ dân phố. Theo báo cáo của Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh, giai đoạn 2017 - 2020, số lượng thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh đã giảm từ 5.971 đơn vị xuống còn 4.351 đơn vị, giảm 1.620 thôn, tổ dân phố. Việc sắp xếp đã góp phần từng bước nâng cao hiệu quả quản lý, tạo điều kiện thuận lợi trong tổ chức các hoạt động cộng đồng và thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở cơ sở.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy quy mô nhiều thôn, tổ dân phố hiện vẫn chưa đáp ứng yêu cầu theo quy định. Toàn tỉnh còn 631/776 tổ dân phố có quy mô dưới 450 hộ; 3.146/3.575 thôn có quy mô dưới 350 hộ; đặc biệt còn 41 thôn chưa đạt 50 hộ dân.

Những con số này phản ánh yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục sắp xếp nhằm khắc phục tình trạng đơn vị dân cư quy mô nhỏ, phân tán, chưa tương xứng với yêu cầu quản lý trong giai đoạn phát triển mới. Thực trạng này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của thôn, tổ dân phố mà còn gây khó khăn trong huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới, tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao ở cộng đồng dân cư. Đồng thời, trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ năm 2025, số lượng lớn thôn, tổ dân phố quy mô nhỏ tiếp tục tạo áp lực đáng kể đối với công tác quản lý, điều hành của chính quyền cơ sở.

Đồng chí Nguyễn Hoài Anh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh phát biểu tại hội nghị

Đáng chú ý, việc duy trì số lượng lớn các đơn vị dân cư có quy mô nhỏ trong khi vẫn bố trí số lượng người hoạt động không chuyên trách tương đương với các đơn vị có quy mô lớn hơn đã làm gia tăng số người hưởng phụ cấp, kéo theo kinh phí chi trả hằng năm ở mức cao, hạn chế khả năng điều chỉnh, nâng mức phụ cấp cho đội ngũ cán bộ cơ sở.

Trên cơ sở rà soát thực tiễn, các địa phương trong tỉnh đề xuất sắp xếp 4.115 thôn, tổ dân phố để hình thành 1.702 thôn, tổ dân phố mới. Sau sắp xếp, toàn tỉnh dự kiến còn 1.938 thôn, tổ dân phố, giảm 2.413 đơn vị so với hiện nay.

Thảo luận tại hội nghị, các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy cơ bản thống nhất cao với sự cần thiết tiếp tục thực hiện sắp xếp thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh. Các ý kiến tập trung phân tích tính phù hợp của phương án đối với từng địa phương, từng khu vực; đánh giá tác động đối với đời sống Nhân dân; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu giữ gìn các giá trị lịch sử, văn hóa, truyền thống của cộng đồng dân cư sau sắp xếp.

Đồng chí Nguyễn Hồng Phong, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh phát biểu tại hội nghị

Nhiều ý kiến cho rằng, quá trình xây dựng phương án cần tính toán đầy đủ các yếu tố đặc thù về địa hình, điều kiện tự nhiên, phong tục tập quán và bản sắc văn hóa của từng địa phương; bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu thực hiện các tiêu chí của Trung ương với điều kiện thực tiễn ở cơ sở. Việc đặt tên thôn, tổ dân phố mới cần được nghiên cứu kỹ lưỡng, vừa bảo đảm tính kế thừa lịch sử, truyền thống, vừa tạo sự đồng thuận trong Nhân dân.

Các đại biểu cũng đề nghị cần đánh giá toàn diện những hạn chế trong tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố hiện nay; thực hiện công khai, minh bạch việc lấy ý kiến Nhân dân; hướng dẫn cụ thể cho các địa phương trong xác định quy mô dân số, diện tích tự nhiên và các điều kiện liên quan nhằm bảo đảm các đơn vị mới sau sắp xếp có thể vận hành ổn định, hiệu quả.

Kết luận nội dung này, đồng chí Lê Đức Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh nhấn mạnh: việc sắp xếp thôn, tổ dân phố là nhiệm vụ quan trọng nhằm tiếp tục tinh gọn bộ máy ở cơ sở, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, phù hợp với yêu cầu đổi mới mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Đồng chí Lê Đức Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh kết luận hội nghị

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh, UBND tỉnh và các cơ quan liên quan tiếp thu đầy đủ các ý kiến tham gia tại hội nghị; tiếp tục rà soát kỹ lưỡng phương án đối với từng địa bàn, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương. Trên cơ sở đó, khẩn trương hoàn thiện phương án để xin ý kiến các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy bằng văn bản trước khi báo cáo Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh xem xét, cho ý kiến theo quy định.

Có thể thấy, việc tiếp tục sắp xếp thôn, tổ dân phố không đơn thuần là điều chỉnh về mặt tổ chức hành chính, mà còn là bước đi quan trọng nhằm cơ cấu lại nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản trị ở cơ sở, tạo điều kiện để chính quyền địa phương 2 cấp vận hành thông suốt, hiệu quả. Khi được triển khai trên cơ sở tôn trọng thực tiễn, phát huy dân chủ, bảo đảm sự đồng thuận của Nhân dân và giữ gìn các giá trị văn hóa truyền thống, chủ trương này sẽ góp phần xây dựng hệ thống chính trị cơ sở tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới.

Cũng tại hội nghị, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã cho ý kiến đối với điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 Khu công nghiệp Phú Quý; việc sửa đổi, bổ sung một số chỉ tiêu, nhiệm vụ tại Kế hoạch hành động số 266-KH/TU ngày 26/4/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị; Tờ trình đề nghị ban hành Chỉ thị của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Kết luận số 24-KL/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội; Đề án xây dựng Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa đạt chuẩn mức 2 giai đoạn 2026 - 2030 cùng một số nội dung quan trọng khác.