Thảo luận tại Tổ 13 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Thanh Hóa, Gia Lai) về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026 - 2035, chiều 5/11, các đại biểu đề nghị hoàn thiện chỉ tiêu đánh giá hiệu quả, làm rõ trách nhiệm phối hợp và bảo đảm nguồn lực cho phòng ngừa từ cơ sở, hỗ trợ người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng.

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai Châu Ngọc Tuấn chủ trì thảo luận tổ

Hoàn thiện chỉ tiêu, đánh giá thực chất kết quả phòng, chống tội phạm

ĐBQH Cao Mạnh Linh (Thanh Hóa) tán thành sự cần thiết đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026 - 2035. Đại biểu đánh giá Chính phủ, Bộ Công an và các cơ quan liên quan đã chuẩn bị hồ sơ công phu, kế thừa chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2030, đồng thời bổ sung những nhiệm vụ cần sự phối hợp của nhiều ngành, nhiều địa phương.

Góp ý vào mục tiêu của Chương trình, đại biểu đề nghị bổ sung chỉ tiêu phù hợp để theo dõi, đánh giá kết quả phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao. Theo đại biểu, trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, tội phạm sử dụng công nghệ cao, tội phạm trên không gian mạng ngày càng có xu hướng gia tăng.

Dự thảo đặt mục tiêu phấn đấu hằng năm giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội đến năm 2030 và giảm trên 10% đến năm 2035. Tán thành mục tiêu chung này, đại biểu lưu ý, ngay cả khi tổng số vụ phạm tội giảm, số tội phạm sử dụng công nghệ cao, số người bị lừa đảo và thiệt hại do các loại tội phạm này gây ra vẫn có thể gia tăng.

ĐBQH Cao Mạnh Linh (Thanh Hóa) phát biểu thảo luận

Đại biểu chỉ rõ, Dự án 1 trong hồ sơ đã đề xuất đến năm 2030 phấn đấu giảm 25% số vụ tội phạm sử dụng công nghệ cao xâm phạm trật tự xã hội so với năm 2025. Trong khi đó, dự thảo Nghị quyết đã nêu việc mở rộng cảnh báo ở cấp xã, xây dựng trung tâm điều hành liên ngành và ứng dụng công nghệ, nhưng chưa thể hiện chỉ tiêu giảm số vụ mà dự án đặt ra.

Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu, làm rõ số liệu, tính khả thi và cách thức thống kê đối với mức giảm 25%, làm cơ sở cân nhắc đưa chỉ tiêu phù hợp vào Nghị quyết. Đây sẽ là căn cứ đánh giá hiệu quả các biện pháp phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao của Chương trình.

Về phòng, chống ma túy, đại biểu Cao Mạnh Linh cho biết, dự thảo xác định đến năm 2030 phấn đấu có ít nhất 50% số xã, phường, đặc khu không có ma túy, cùng các chỉ tiêu về xác định tình trạng nghiện, cai nghiện, điều trị và hỗ trợ. Tuy nhiên, các chỉ tiêu đến năm 2035 chủ yếu tập trung vào phòng, chống tội phạm nói chung.

Theo đại biểu, khi tích hợp thành một chương trình cho cả giai đoạn 2026 -2035, việc kế thừa nhiệm vụ đến năm 2030 phải đi cùng xác định những kết quả cần tiếp tục đạt được trong 5 năm tiếp theo. Đại biểu đề nghị bổ sung mục tiêu đến năm 2035 về duy trì, mở rộng địa bàn không có ma túy; tiếp tục giảm số người nghiện và người sử dụng trái phép chất ma túy; nâng cao hiệu quả cai nghiện, hỗ trợ sau cai và phòng ngừa tái nghiện. Đối với các chỉ tiêu chủ yếu đã có căn cứ, cần xác định mức phấn đấu ngay trong Nghị quyết.

Các ĐBQH tham dự thảo luận tổ

Cùng quan tâm đến chất lượng đánh giá kết quả, ĐBQH Bùi Văn Dũng (Thanh Hóa) đề nghị xác định rõ số liệu gốc và phương pháp thống kê đối với chỉ tiêu giảm số vụ phạm tội về trật tự xã hội. Khi người dân tin tưởng tố giác nhiều hơn, năng lực phát hiện tốt hơn, số vụ được ghi nhận có thể tăng; do đó phải phân tích nguyên nhân để đánh giá đúng trách nhiệm, tránh tạo áp lực thành tích.

Đại biểu đề nghị kết hợp chỉ tiêu giảm số vụ với mức thiệt hại, kết quả thu hồi tài sản, tình hình tái phạm và chất lượng giải quyết tin báo. Chỉ tiêu xã không có ma túy phải gắn với kiểm tra thực chất, không để phát sinh việc né tránh ghi nhận người nghiện. Trong báo cáo Quốc hội hai năm một lần, cần làm rõ nhiệm vụ chậm, nguyên nhân và trách nhiệm khắc phục.

Đối với đầu tư chống lừa đảo trực tuyến, đại biểu Bùi Văn Dũng đồng tình với đề xuất xây dựng Trung tâm điều hành liên ngành, đồng thời đề nghị quy định rõ đầu mối tiếp nhận, thời hạn phản hồi và trách nhiệm phối hợp giữa Công an, ngân hàng, doanh nghiệp viễn thông; việc áp dụng biện pháp ngăn chặn phải đúng thẩm quyền.

ĐBQH Bùi Văn Dũng (Thanh Hóa) phát biểu thảo luận

Theo đại biểu, khi người dân báo vừa chuyển tiền do bị giả danh cán bộ nhà nước, hiệu quả bảo vệ tài sản phụ thuộc vào tốc độ xác minh, truy vết và ngăn tiền tiếp tục bị tẩu tán. Vì vậy, cần bổ sung chỉ số về thời gian xử lý cảnh báo, kết quả ngăn chặn thiệt hại và thu hồi tài sản; việc chia sẻ dữ liệu phải có phân quyền, lưu vết và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Dành nguồn lực cho phòng ngừa và hỗ trợ sau cai

Nhấn mạnh yêu cầu phòng ngừa từ cơ sở, đại biểu Bùi Văn Dũng cho rằng, để đạt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 50% xã, phường, đặc khu không có ma túy và trên 80% trạm y tế cấp xã đủ điều kiện xác định tình trạng nghiện, phải đồng thời củng cố y tế cơ sở, tư vấn tâm lý, hỗ trợ gia đình và sinh kế sau cai. Trách nhiệm của từng ngành cần được xác định rõ, tránh dồn mọi nhiệm vụ cho lực lượng Công an.

"Người sau cai trở về địa phương cần được tiếp tục hỗ trợ y tế, tư vấn và kết nối việc làm phù hợp. Nếu chỉ quản lý hồ sơ mà thiếu những hỗ trợ này, nguy cơ tái nghiện vẫn còn. Khi phân bổ vốn, cần chỉ rõ kinh phí cho từng khâu hỗ trợ và theo dõi kết quả" - đị biểu Bùi Văn Dũng phân tích

Để chương trình tích hợp vận hành hiệu quả, đại biểu đề nghị rà soát từng nhiệm vụ theo nguồn vốn, cơ quan chủ trì và kết quả phải đạt. Trên cùng một địa bàn, hoạt động tuyên truyền phòng, chống ma túy và phòng, chống lừa đảo có thể tổ chức chung, nhưng nội dung chuyên môn, đối tượng cần hỗ trợ phải được xác định riêng. Đồng thời, cần hướng dẫn rõ việc bàn giao tài sản, dữ liệu và kinh phí, tránh gián đoạn điều trị, cai nghiện hoặc thanh toán hai lần cho một nhiệm vụ.

Các ĐBQH tham dự thảo luận tổ

Về nguồn lực, đại biểu cho biết, dự thảo đề xuất tổng nguồn lực giai đoạn 2026 - 2030 là 45.301,261 tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương 39.675,757 tỷ đồng. Đây là tổng nguồn lực của chương trình tích hợp; phần kinh phí đề nghị phê duyệt bổ sung theo Tờ trình là 22.851,067 tỷ đồng. Cần phân biệt rõ để đánh giá đúng quy mô tăng thêm.

Đáng chú ý, phụ lục tiếp thu ý kiến Hội đồng thẩm định nêu khả năng cân đối ngân sách trung ương dự kiến khoảng 29.027 tỷ đồng theo ý kiến Bộ Tài chính, trong khi cơ quan trình vẫn đề xuất mức cao hơn. Đại biểu đề nghị Chính phủ giải trình rõ phần đã bảo đảm, phần cần cân đối thêm, thời điểm bố trí và thứ tự ưu tiên; nếu nguồn vốn chưa đủ, phải có phương án điều chỉnh tiến độ, chỉ tiêu tương ứng.

Việc đầu tư cần ưu tiên địa bàn trọng điểm, vùng biên giới, địa phương khó khăn; mỗi hạng mục công nghệ phải tính đủ nhân lực, bảo trì và chi phí vận hành, bảo đảm thiết bị được khai thác hiệu quả.

ĐBQH Vũ Tiến Dũng (Thanh Hóa) đề nghị phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng Công an, đồng thời đề cao trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng trong tuyên truyền, vận động, giám sát, phòng ngừa tội phạm và hỗ trợ người sau cai nghiện tái hòa nhập xã hội.

ĐBQH Vũ Tiến Dũng (Thanh Hóa) phát biểu thảo luận

Theo đại biểu, mục tiêu Chương trình cần nhấn mạnh hơn vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và toàn xã hội. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của gia đình, cộng đồng trong phát hiện, tố giác tội phạm, quản lý, giáo dục và hỗ trợ người sau cai; hạn chế kỳ thị, phân biệt đối xử, tạo điều kiện để người có nguy cơ và người từng vi phạm pháp luật tiếp cận dịch vụ hỗ trợ phù hợp.

Đại biểu đề nghị cụ thể hóa cơ chế phối hợp giữa chính quyền, lực lượng Công an với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội bằng kế hoạch, nhiệm vụ, trách nhiệm rõ ràng. Qua đó, phát huy vai trò của Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Công đoàn và các tổ chức thành viên trong tuyên truyền, giáo dục, xây dựng mô hình tự quản, hỗ trợ người nghiện và người sau cai hòa nhập cộng đồng.

Cùng với đó, cần phát huy vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội đối với quản lý, sử dụng ngân sách, đầu tư cơ sở vật chất, thực hiện chính sách hỗ trợ người nghiện và người sau cai. Đại biểu đề nghị quy định trách nhiệm tiếp nhận, xem xét, giải quyết, phản hồi kiến nghị qua giám sát, phản biện xã hội, bảo đảm công khai, minh bạch và kịp thời khắc phục bất cập.

Các ĐBQH tham dự thảo luận tổ

Đối với chính quyền địa phương, đại biểu Vũ Tiến Dũng đề nghị bổ sung trách nhiệm phối hợp xây dựng kế hoạch tuyên truyền, vận động, giám sát phù hợp từng địa bàn; bố trí nguồn lực hợp lý cho mô hình phòng, chống ma túy tại cơ sở, hoạt động tư vấn, giáo dục, giúp đỡ người sau cai và gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Riêng địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cần có giải pháp phù hợp về nhân lực, kinh phí và phương thức tuyên truyền, bảo đảm người dân tiếp cận đầy đủ thông tin, chính sách của Chương trình.