Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, chiều ngày 02/11/2026, tại Nhà Quốc hội, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Luật sư (sửa đổi) và dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi). Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định và Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh điều hành các nội dung phiên thảo luận. Tại phiên thảo luận, đại biểu Vũ Tiến Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh thuộc Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa, đã tham gia phát biểu, đóng góp ý kiến nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi). Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh Thanh Hóa xin trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu của đại biểu Vũ Tiến Dũng.
Đại biểu Quốc hội Vũ Tiến Dũng phát biểu tại phiên thảo luận
Kính thưa Chủ tọa phiên họp,
Kính thưa Quốc hội,
Qua nghiên cứu dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) và báo cáo tiếp thu, giải trình tại thảo luận tổ, tôi cơ bản tán thành với sự cần thiết phải sửa đổi toàn diện của luật nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý về nuôi con nuôi, bảo đảm tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp và chính đáng của trẻ em. Theo tôi, giá trị cốt lõi nhất của Luật Nuôi con nuôi không nằm ở việc hoàn thiện thủ tục pháp lý mà quan trọng hơn là tạo cơ hội để trẻ em được sống trong một gia đình an toàn, được yêu thương, chăm sóc và phát triển toàn diện. Do đó, lợi ích tốt nhất của trẻ em cần được là nguyên tắc xuyên suốt trong toàn bộ các quy định của luật, đồng thời bảo đảm hài hòa quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan. Tôi xin tham gia một số ý kiến cụ thể như sau:
Thứ nhất, về quyền được biết nguồn gốc và chuyển đổi số trong lĩnh vực nuôi con nuôi tại Điều 7 và Điều 8 luật này. Tôi tán thành với việc dự thảo luật ghi nhận quyền được biết nguồn gốc của người được nhận làm con nuôi. Tuy nhiên, quyền này chỉ thực sự có ý nghĩa khi được bảo đảm bằng cơ chế thực hiện, cụ thể, khả thi. Tôi đề nghị dự thảo luật cần quy định rõ trách nhiệm của cơ có quan thẩm quyền trong việc tiếp thu, lưu trữ lâu dài, bảo mật và cung cấp thông tin về nguồn gốc của con nuôi, phương án xử lý đối với hồ sơ cũ bị thiếu, thất lạc hoặc hư hỏng. Đồng thời giao cho Chính phủ quy định cụ thể về trình tự, thủ tục đối với các trường hợp nuôi con nuôi trong nước và nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài. Việc cung cấp thông tin cần căn cứ vào độ tuổi, mức độ trưởng thành và khả năng nhận thức của người được nhận làm con nuôi, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa quyền được biết nguồn gốc của con nuôi với quyền bảo vệ bí mật riêng tư của cha mẹ đẻ và các chủ thể có liên quan. Đối với việc chuyển đổi số, cần làm rõ trách nhiệm cập, kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan có thẩm quyền, thực hiện nguyên tắc thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu và có thể khai thác hợp pháp thì không yêu cầu người dân cung cấp lại. Đặc biệt, cần có cơ chế kiểm soát quyền truy cập và bảo vệ nghiêm ngặt dữ liệu cá nhân, bởi thông tin về nguồn gốc, hoàn cảnh gia đình của trẻ em liên quan trực tiếp đến quyền riêng tư, danh dự, nhân phẩm của trẻ em.
Thứ hai, về điều kiện của người nhận con nuôi, tại Điều 14. Tôi đồng tình với việc bổ sung cụm từ "đang trong thời gian thử thách" sau cụm từ "bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo" tại điểm đ khoản 4 Điều 14. Việc chỉnh lý này góp phần xác định làm rõ phạm vi áp dụng, bảo đảm tính minh bạch, thống nhất của quy định và phòng ngừa nguy cơ ảnh hưởng đến sự an toàn của trẻ em. Bên cạnh đó, tôi đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu quy định về hạn chế quyền nhận nuôi con nuôi đối với những người đã bị xử phạt vi phạm hành chính về bạo lực gia đình hoặc xâm hại trẻ em. Việc áp dụng cần căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả vi phạm, thời gian đã trôi qua và nguy cơ tái diễn, không áp dụng máy móc đối với các trường hợp từng bị xử phạt, đồng thời cần có cơ chế xác minh thông tin và đánh giá khả năng bảo đảm môi trường sống an toàn cho trẻ em. Nhìn chung, tôi đề nghị cần tiếp tục rà soát Điều 14 theo hướng lấy sự an toàn và lợi ích tốt nhất của trẻ em làm tiêu chí đánh giá hàng đầu, đảm bảo điều kiện nhận nuôi con nuôi thống nhất với các yêu cầu về bảo vệ trẻ em trong các hình thức chăm sóc thay thế theo Luật Trẻ em.
Thứ ba, về hệ quả pháp lý việc nuôi con nuôi, tại Điều 26. Đối với khoản 2 Điều 26, tôi tán thành với ý kiến của đại biểu Vũ Thị Lan và các đại biểu đã phát biểu trước tôi, đồng thời đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát quy định về quan hệ giữa cha mẹ nuôi, con nuôi, cha mẹ đẻ, nhất là trường hợp cha dượng, mẹ kế có con riêng của vợ hoặc chồng làm con nuôi. Cần làm rõ hệ quả đối với quyền, nghĩa vụ của người cha hoặc người mẹ đẻ còn lại bảo đảm thống nhất, đồng bộ với Luật Hôn nhân và gia đình, nhất là quy định về quyền, nghĩa vụ của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn, tránh phát sinh cách hiểu nhầm và áp dụng khác nhau. Đối với vấn đề chấm dứt quyền thừa kế giữa con nuôi và cha mẹ đẻ, tôi đề nghị cơ quan soạn thảo đánh giá kỹ tác động chính sách, rà soát đối với Bộ luật Dân sự, cần làm rõ việc xác lập quan hệ nuôi con nuôi có phải là căn cứ chấm dứt toàn bộ quyền thừa kế của pháp luật giữa con nuôi và cha mẹ đẻ hay không, nếu có phải xác định rõ căn cứ, phạm vi và điều kiện áp dụng bảo đảm quyền tài sản hợp pháp của trẻ em, tránh phát sinh tranh chấp.
Kính thưa Quốc hội,
Từ những phân tích và kiến nghị trên, tôi kính đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật theo hướng lấy trẻ em làm trung tâm, bảo đảm tính đồng bộ và thống nhất của luật, tính minh bạch và khả thi, phù hợp với thực tiễn.
Xin trân trọng cảm ơn Quốc hội.