Sáng 20/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa tham gia thảo luận tại Tổ 3 về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam. Phiên thảo luận do Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam; Lê Đức Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa điều hành.

Đồng chí Lê Đức Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa, điều hành thảo luận

Các đại biểu khẳng định, việc ban hành Nghị quyết là hết sức cần thiết, nhằm thể chế hóa quan điểm của Đảng về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam, đúng với tinh thần “văn hóa soi đường cho quốc dân đi”, đồng thời tạo nền tảng để phát huy văn hóa như một nguồn lực nội sinh, động lực quan trọng cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Tham gia góp ý, đồng chí Bùi Văn Dũng, đại biểu Quốc hội chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa cho rằng, theo Nghị quyết số 80-NQ/TW, cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam phải là những bước đi chiến lược, chuyển đổi tư duy từ “quản lý” sang “phát triển”, coi văn hóa là nguồn lực nội sinh. Do đó, phát triển văn hóa không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà cần được xác định là một động lực phát triển mới, nhất là trong bối cảnh kinh tế sáng tạo và chuyển đổi số. Đại biểu đề nghị Nghị quyết cần được hoàn thiện theo hướng cụ thể, khả thi và có thể đo lường hiệu quả.

Đồng chí Bùi Văn Dũng, đại biểu Quốc hội chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa phát biểu

Đại biểu Bùi Văn Dũng đánh giá, dự thảo Nghị quyết đã thể hiện rõ nỗ lực đổi mới tư duy, chuyển từ “làm văn hóa theo cơ chế bao cấp” sang “quản trị văn hóa theo cơ chế thị trường có định hướng”, với nhiều chính sách đáng chú ý như phát triển công nghiệp văn hóa, thúc đẩy hợp tác công tư, cơ chế khoán chi theo sản phẩm, nâng cao đãi ngộ đối với đội ngũ văn nghệ sĩ. Tuy nhiên, đối với quy định về Ngày Văn hóa Việt Nam tại Điều 2, đại biểu cho rằng cần cân nhắc kỹ nếu quy định là ngày nghỉ hưởng nguyên lương, nên điều chỉnh theo hướng linh hoạt, khuyến khích tổ chức các hoạt động văn hóa thay vì bắt buộc nghỉ làm.

Liên quan đến quy định dành tối thiểu 2% ngân sách cho phát triển văn hóa, đại biểu nhấn mạnh: “Vấn đề không chỉ là chi bao nhiêu, mà quan trọng hơn là chi như thế nào để đạt hiệu quả”. Theo đó, cần bổ sung cơ chế phân bổ có trọng tâm, ưu tiên các lĩnh vực có tính lan tỏa như công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số, bảo tồn di sản cấp bách, đồng thời xây dựng tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư cụ thể.

Đối với chính sách ưu đãi tại Điều 5, đại biểu đề nghị tập trung vào các ngành có tiềm năng tạo giá trị gia tăng cao như điện ảnh, nội dung số, thiết kế sáng tạo; đồng thời gắn ưu đãi với trách nhiệm của doanh nghiệp trong tạo việc làm, phát triển sản phẩm và đóng góp cho xuất khẩu văn hóa.

Đại biểu Phan Thị Thùy Linh, Ủy viên hoạt động chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội phát biểu

Cùng tham gia góp ý, đại biểu Phan Thị Thùy Linh, Ủy viên hoạt động chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội nhấn mạnh, phát triển văn hóa không phải để “làm đẹp” cho phát triển, mà là để tạo nền, giữ hồn và nâng tầm phát triển. Theo đại biểu, tinh thần cốt lõi của Nghị quyết là phải chuyển từ “xã hội hóa trên chủ trương” sang “xã hội hóa bằng cơ chế cụ thể, có hiệu lực trong thực tế”.

Đại biểu đặc biệt quan tâm đến quy định về đất đai và tài sản công, coi đây là “điểm nghẽn” lớn trong phát triển văn hóa hiện nay. Đại biểu nêu rõ: “Chúng ta không thiếu nguồn lực, nhưng lại thiếu cơ chế để vận hành nguồn lực đó. Rất nhiều trụ sở công, rạp hát, nhà văn hóa, cơ sở sự nghiệp sau sắp xếp đang xuống cấp, sử dụng kém hiệu quả, thậm chí bị bỏ không, trong khi nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân ngày càng cao và khu vực tư nhân hoàn toàn có khả năng tham gia đầu tư, khai thác. Tuy nhiên, quy định trong dự thảo hiện vẫn dừng ở mức nguyên tắc, chưa tạo được hành lang pháp lý đủ rõ và đủ mạnh để biến các tài sản này thành nguồn lực phát triển”.

Các đại biểu tham gia thảo luận tổ

Từ đó, đại biểu đề xuất cần thiết kế cụ thể, trực diện hơn các cơ chế, gồm: cho phép cho thuê, liên doanh, liên kết khai thác tài sản công theo cơ chế thị trường có kiểm soát; cho phép chuyển đổi công năng các trụ sở công dôi dư thành thiết chế văn hóa, không gian sáng tạo; đồng thời quy định rõ và mạnh mẽ hơn về hợp tác công - tư trong lĩnh vực văn hóa từ đầu tư, xây dựng đến quản lý, vận hành.

Đại biểu nhấn mạnh, nếu không tháo gỡ được cơ chế ở khâu này thì nguồn lực sẽ không được khai thác hiệu quả, không chuyển hóa thành động lực phát triển. Đây là nội dung cần được làm rõ, cụ thể và mạnh mẽ nhất trong Nghị quyết.

Bên cạnh đó, góp ý về chế độ phụ cấp và bồi dưỡng, đại biểu cho rằng cách thiết kế hiện nay vẫn mang tính “bình quân - hành chính”, chưa phù hợp với đặc thù sáng tạo. Đại biểu đề nghị tăng quyền tự chủ cho đơn vị sự nghiệp công lập trong chi trả theo hiệu quả, chất lượng và đóng góp thực tế, cho phép trả thù lao tương xứng với tài năng từ nguồn thu hợp pháp.

Các ý kiến của Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa thể hiện rõ quan điểm đổi mới, đề cao tính thực tiễn và hiệu quả, hướng tới xây dựng các cơ chế chính sách đủ mạnh, đủ trúng để đưa văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, động lực phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.