Chiều ngày 06/10/2026, Đoàn giám sát của Thường trực HĐND tỉnh do đồng chí Ngô Thị Hồng Hảo, Tỉnh Ủy viên, Ủy viên Thường trực HĐND tỉnh, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh làm Trưởng Đoàn thực hiện giám sát việc thực hiện phân cấp, phân bổ nguồn lực và năng lực vận hành của bộ máy trong điều kiện chính quyền địa phương hai cấp nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Thanh Hóa tại các xã Thiệu Hóa, Thiệu Quang.

Trước khi làm việc với các xã Thiệu Hóa, Thiệu Quang, Đoàn giám sát đã khảo sát tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Thiệu Hóa.

Đoàn giám sát khảo sát tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Thiệu Hóa

Theo Báo cáo của UBND xã Thiệu Hóa, qua rà soát thực tiễn vận hành, các nhiệm vụ, quyền hạn được thực hiện tại xã tập trung ở các nhóm lĩnh vực: Nội vụ và tổ chức chính quyền địa phương; tư pháp; tài chính - ngân sách và tài sản công; kế hoạch, đầu tư và phát triển kinh tế; đất đai, tài nguyên và môi trường; xây dựng, quy hoạch và hạ tầng; giao thông; nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, thủy lợi và phòng, chống thiên tai; công thương; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; thông tin, truyền thông và chuyển đổi số; giáo dục; y tế; văn hóa, thể thao và du lịch; lao động, việc làm, người có công và xã hội; dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội và các lĩnh vực khác có liên quan. Nhìn chung, các quy định mới đã xác định rõ hơn thẩm quyền và trách nhiệm của cấp xã, tạo điều kiện giảm khâu trung gian, rút ngắn thời gian xử lý công việc và tăng tính chủ động của địa phương. Đối với các nhiệm vụ đã có quy trình, biểu mẫu và phần mềm nghiệp vụ đồng bộ, việc tiếp nhận và tổ chức thực hiện tương đối thuận lợi. Tuy nhiên, qua thực tế còn một số vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện: (1) việc phân biệt giữa “phân cấp”, “phân quyền” và “phân định thẩm quyền” trong một số văn bản chuyên ngành chưa thuận lợi cho công tác thống kê, tổng hợp; (2) một số quy trình liên thông phụ thuộc vào hệ thống, dữ liệu hoặc thao tác của cơ quan cấp trên nên cấp xã khó chủ động hoàn toàn về thời gian; (3) một số nhiệm vụ mới yêu cầu chuyên môn sâu, trong khi vị trí việc làm và cơ cấu nhân lực chưa được điều chỉnh tương ứng; (4) tiêu chuẩn, định mức về nhân lực, trang thiết bị, kinh phí đối với một số nhiệm vụ chưa theo kịp khối lượng thực tế. UBND xã thực hiện phân bổ, sử dụng ngân sách theo dự toán được giao, ưu tiên các nhiệm vụ bảo đảm hoạt động thường xuyên của bộ máy, giải quyết thủ tục hành chính, chuyển đổi số, an toàn thông tin, đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị thiết yếu. Đối với các nhiệm vụ đầu tư công do xã làm chủ đầu tư, địa phương tổ chức quản lý theo quy định, đồng thời tập trung tháo gỡ khó khăn về giải phóng mặt bằng, hồ sơ, thủ tục và nguồn thu tiền sử dụng đất để bảo đảm tiến độ giải ngân. Ước thu ngân sách nhà nước 09 tháng đầu năm 2026 đạt 236.818 triệu đồng, bằng 88% dự toán tỉnh giao, trong đó Thu tiền sử dụng đất 179.283 triệu đồng, bằng 81% dự toán tỉnh giao. Tổng số biên chế có mặt tại thời điểm tháng 8/2026 số cán bộ, công chức UBND xã 41; viên chức 6. Đội ngũ cán bộ, công chức cơ bản đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao. Hạ tầng số cơ bản đáp ứng yêu cầu vận hành, song cần tiếp tục nâng cấp đồng bộ về cấu hình thiết bị, đường truyền dự phòng, bảo mật, lưu trữ và khả năng liên thông dữ liệu. Một số phần mềm chuyên ngành còn phụ thuộc hệ thống cấp trên; khi phát sinh lỗi đồng bộ, cấp xã chưa có đầy đủ công cụ để chủ động xử lý.

Đồng chí Ngô Thị Hồng Hảo, Tỉnh Ủy viên, Ủy viên Thường trực HĐND tỉnh, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh, Trưởng Đoàn Giám sát phát biểu chủ trì buổi làm việc

Đồng chí Đỗ Ngọc Duy, Phó Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh phát biểu ý kiến

Đại diện Lãnh đạo UBND xã Thiệu Hóa báo cáo Đoàn giám sát

Theo Báo cáo của UBND xã Thiệu Quang, các nhiệm vụ được phân cấp không chỉ tăng về số lượng mà còn tăng về tính chất, mức độ phức tạp và yêu cầu trách nhiệm. Nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện hoặc cơ quan chuyên môn cấp trên nay được chuyển giao, giao quyền thực hiện tại cấp xã, đòi hỏi UBND xã phải chủ động tổ chức thực hiện, nâng cao năng lực tham mưu, kiểm soát tiến độ, bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng trình tự và chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả giải quyết. Phần lớn văn bản xác định được nội dung nhiệm vụ và chủ thể thực hiện, tạo cơ sở để UBND xã chủ động giải quyết công việc. Tuy nhiên, một số quy định chuyên ngành chưa được sửa đổi đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; cách dùng thuật ngữ, trình tự phối hợp hoặc mối quan hệ giữa nhiệm vụ phân cấp với nhiệm vụ phân định thẩm quyền còn cần tiếp tục hướng dẫn. Các nhiệm vụ gắn với quy trình hành chính rõ, có phần mềm hỗ trợ và ít yêu cầu về kỹ thuật chuyên sâu cơ bản được thực hiện thuận lợi. Các nhiệm vụ về đất đai, quy hoạch, xây dựng, đầu tư, tài sản công, lưu trữ và dữ liệu số còn gặp khó khăn do thiếu nhân lực chuyên ngành, cơ sở dữ liệu chưa đồng bộ, hồ sơ lịch sử phức tạp hoặc chưa có đủ kinh phí, trang thiết bị. UBND xã tổ chức thực hiện dự toán thu, chi ngân sách; ưu tiên kinh phí cho hoạt động thường xuyên của bộ máy, giải quyết thủ tục hành chính, duy trì hạ tầng công nghệ thông tin, thực hiện chính sách an sinh xã hội, sửa chữa cơ sở vật chất và các nhiệm vụ cấp thiết phát sinh sau sắp xếp. Thu ngân sách nhà nước từ ngày 01/7/2025 đến ngày 31/12/2025 là 36.263 triệu đồng, từ ngày 01/01/2026 đến tháng 8/2026 ước đạt 18.838 triệu đồng. Biên chế hành chính được giao năm 2026 là 66 người, có mặt 41 người, biên chế sự nghiệp tạm giao năm 2026 là 303 người, có mặt 292 người. Nguồn lực hiện có cơ bản bảo đảm duy trì hoạt động thường xuyên và thực hiện các nhiệm vụ có quy trình rõ, khối lượng vừa phải. Tuy nhiên, mức độ đáp ứng chưa đồng đều giữa các lĩnh vực; một số nhiệm vụ được giao trong khi định biên, kinh phí, thiết bị hoặc dữ liệu chưa được bổ sung tương ứng.

Đồng chí Trịnh Hà Hoàng Linh, Chủ tịch UBND xã Thiệu Quang phát biểu ý kiến

Bên cạnh những kết quả đạt được thì UBND xã Thiệu Quang vẫn còn một số tồn tại hạn chế như: Số lượng cán bộ, công chức còn thiếu so với chỉ tiêu được giao; khối lượng nhiệm vụ phân cấp lớn, có lĩnh vực chuyên sâu, tạo áp lực cao đối với cán bộ trực tiếp tham mưu. Một số vị trí việc làm tại các phòng hiện chưa có công chức có chuyên môn sâu, phù hợp với vị trí việc làm như lĩnh vực y tế, chuyển đổi số, an toàn thông tin… Việc sử dụng dịch vụ công trực tuyến của người dân chưa đồng đều. Một bộ phận người dân, nhất là người cao tuổi, chưa quen sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Nguồn kinh phí và một số định mức chi phục vụ quản lý hành chính, sự nghiệp và nhiệm vụ phân cấp còn hạn chế so với khối lượng công việc thực tế.

Các đồng chí trong Đoàn giám sát lắng nghe các ý kiến phát biểu của các xã

Đồng chí Ngô Thị Hồng Hảo, Tỉnh Ủy viên, Ủy viên Thường trực HĐND tỉnh, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh, Trưởng Đoàn Giám sát phát biểu kết luận buổi làm việc

Sau khi nghe ý kiến tham gia của các thành viên Đoàn giám sát và ý kiến giải trình của các xã Thiệu Hóa, Thiệu Quang. Phát biểu kết luận buổi giám sát đồng chí Ngô Thị Hồng Hảo, Tỉnh Ủy viên, Ủy viên Thường trực HĐND tỉnh, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh đánh giá cao những kết quả đạt được của cấp ủy, chính quyền các xã Thiệu Hóa, Thiệu Quang khi thực hiện Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được thì các xã tiếp tục rà soát, lập đầy đủ danh mục nhiệm vụ, quyền hạn được phân cấp theo từng lĩnh vực. Hoàn thiện vị trí việc làm, lượng hóa khối lượng công việc; bố trí nhân lực phù hợp, ưu tiên lĩnh vực có khối lượng lớn và yêu cầu chuyên môn sâu; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng theo vị trí việc làm. Ưu tiên đầu tư, nâng cấp hạ tầng số, thiết bị, an toàn thông tin; tăng cường kết nối, chia sẻ, tái sử dụng dữ liệu; thiết lập cơ chế hỗ trợ kỹ thuật nhanh khi hệ thống dùng chung phát sinh lỗi. Gắn việc giao nhiệm vụ với nguồn lực; đối với nhiệm vụ mới hoặc có khối lượng tăng đột biến, chủ động đánh giá nhu cầu kinh phí, nhân lực, tài sản, trang thiết bị và đề xuất cấp có thẩm quyền hỗ trợ. Đồng chí cũng đề nghị các xã làm lại báo cáo giám sát bám theo đề cương, công văn của Thường trực HĐND tỉnh để báo cáo cụ thể hơn các tồn tại, khó khăn, các kiến nghị đề xuất và gửi lại trước ngày 09/10/2026 để Đoàn giám sát có cơ sở tổng hợp vào báo cáo giám sát của Đoàn.