Để chuẩn bị nội dung cho kỳ họp thường lệ cuối năm 2026 của HĐND tỉnh khóa XIX, nhiệm kỳ 2026 - 2031, chiều ngày 23/10/2026, Ban Dân tộc HĐND tỉnh tiến hành giám sát tại các Sở, ngành: Tài chính, Nông nghiệp và Môi trường, Công ty TNHH Một thành viên Sông Chu. Ông Lương Tiến Thành, Ủy viên Thường trực HĐND tỉnh, Trưởng Ban Dân tộc HĐND tỉnh làm trưởng đoàn.

Theo báo cáo của các đơn vị, trong giai đoạn 2021 - 2025, công tác quy hoạch, đầu tư xây dựng, quản lý và khai thác các công trình thủy lợi vừa và nhỏ tại khu vực miền núi tỉnh Thanh Hóa đã đạt được những kết quả quan trọng, đóng góp tích cực vào việc bảo đảm nguồn nước sản xuất, ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Lãnh đạo Sở Tài chính trình bày báo cáo

Tính đến hết năm 2025, khu vực miền núi tỉnh Thanh Hóa có khoảng 1.535 công trình thủy lợi vừa và nhỏ, bao gồm 431 hồ chứa, 973 đập dâng và 131 trạm bơm các loại. Hệ thống này đảm bảo cung cấp nước tưới cho hơn 30.500 ha đất canh tác (chiếm khoảng 24% diện tích tưới toàn tỉnh).

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường trình bày báo cáo

Trong giai đoạn 2021 - 2025, toàn vùng đã triển khai đầu tư xây dựng mới, sửa chữa, nâng cấp khoảng 226 công trình (98 hồ chứa, 109 đập dâng, 03 trạm bơm và 16 tuyến kênh tưới tiêu) với tổng kinh phí huy động lên tới hơn 1.617,8 tỷ đồng. Các nguồn vốn được lồng ghép hiệu quả từ Ngân sách Trung ương, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Ngân sách địa phương, nguồn Bảo vệ và phát triển đất trồng lúa, Chương trình an toàn hồ đập cũng như Quỹ Phòng chống thiên tai.

Nhờ sự đầu tư kịp thời, các công trình đã phát huy hiệu quả thiết thực, bảo đảm nguồn nước tưới chủ động cho trên 94,9% diện tích đất trồng lúa, giúp người dân giảm phụ thuộc vào thiên nhiên, thâm canh tăng vụ và ổn định sinh kế.

Bên cạnh những kết quả đạt được, báo cáo đánh giá từ các cơ quan chuyên môn cũng chỉ ra nhiều khó khăn, hạn chế:

Địa hình miền núi chia cắt mạnh, độ dốc lớn khiến suất đầu tư cao. Tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai, mưa lũ, sạt lở dễ gây hư hỏng công trình, phát sinh kinh phí khắc phục.

Chất lượng và tiến độ công trình: Toàn vùng hiện vẫn còn 113 công trình chưa được đầu tư, trong đó có 110 hồ/đập bị hư hỏng, xuống cấp và 3 hồ/đập xuống cấp gây nguy cơ mất an toàn vùng hạ du. Tiến độ giải ngân và quyết toán tại một số dự án dở dang còn kéo dài do vướng giải phóng mặt bằng và thủ tục vốn lồng ghép.

Năng lực quản lý cơ sở và giá dịch vụ: Mô hình tổ chức thủy lợi cơ sở (chủ yếu là các HTX dịch vụ nông nghiệp) ở một số nơi còn thiếu cán bộ chuyên môn kỹ thuật và năng lực quản trị tài chính. Ngoài ra, khung giá dịch vụ công ích thủy lợi hiện hành chậm được điều chỉnh theo biến động chi phí đầu vào, gây áp lực lớn cho công tác duy tu, bảo dưỡng.

Đứng trước thực trạng trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Sở Tài chính đề ra các nhóm giải pháp then chốt cho giai đoạn tiếp theo:

Tập trung nguồn lực khắc phục dứt điểm các hồ chứa, đập dâng xuống cấp, mất an toàn; lồng ghép linh hoạt các Chương trình mục tiêu quốc gia và ngân sách địa phương để đầu tư đồng bộ từ đầu mối đến kênh mương nội đồng.

Đẩy mạnh đào tạo, tập huấn kỹ thuật thủy lợi và an toàn hồ đập cho cán bộ cấp xã, các HTX; kiện toàn các tổ chức thủy lợi cơ sở và phát huy vai trò giám sát, bảo vệ công trình của cộng đồng dân cư.

Khẩn trương hoàn thiện, ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật và giá dịch vụ thủy lợi phù hợp thực tế; tập trung xử lý hồ sơ, dứt điểm nợ đọng xây dựng cơ bản và đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, tưới tiết kiệm nước thích ứng với biến đổi khí hậu.

Thành viên Đoàn giám sát phát biểu ý kiến

Thành viên Đoàn giám sát phát biểu ý kiến

Tại buổi làm việc, các thành viên trong Đoàn nêu lên một số ý kiến, đề nghị lãnh đạo các Sở, ngành cần quan tâm chỉ đạo thực hiện như: Rà soát lại số liệu báo cáo; đối với các công trình còn thiếu hồ sơ, hoặc không có hồ sơ, đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường, các sở, ngành có liên quan hướng dẫn cho các đơn vị lập lại hồ sơ công trình để đưa vào theo dõi, quản lý theo quy định; chỉ đạo các xã kiện toàn lại Hợp tác xã nông nghiệp; tăng cường quản lý, giám sát chất lượng công trình.

Trưởng Đoàn Kết luận buổi làm việc với Sở Tài chính

Trưởng Đoàn Kết luận buổi làm việc với Sở Nông nghiệp và Môi trường

Thay mặt Đoàn giám sát ông Lương Tiến Thành, Trưởng Ban Dân tộc Hội đồng nhân dân tỉnh ghi nhận những kết quả đạt được của các Sở, ngành trong việc thực hiện quy hoạch, đầu tư xây dựng, quản lý và khai thác các công trình thủy lợi trong thời gian qua. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được trong thời gian qua, các Sở, ngành cần lưu ý trong thời gian tới như: Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các sở, ngành có liên quan để hướng dẫn các xã củng cố hồ sơ những công trình còn thiếu theo quy định để lưu trữ; chỉ đạo cơ sở kiện toàn Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp có tham gia quản lý, vận hành các công trình. Ngoài ra, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành có liên quan sớm tham mưu và trình UBND tỉnh khung giá dịch vụ công ích thủy lợi cho giai đoạn mới. Mặt khác các Hồ, đập chưa được đầu tư có nguy cơ mất an toàn trong mùa mưa lũ, trước mắt chỉ đạo các xã phải huy động nhân dân gia cố các Hồ, đập bằng đất để đảm bảo an toàn cho người và tài sản của nhân dân trong mùa mưa lũ.