Chiều ngày 07/10/2026, Đoàn giám sát của Thường trực HĐND tỉnh do đồng chí Nguyễn Quốc Hải, Ủy viên Thường trực HĐND tỉnh, Trưởng Ban Pháp chế HĐND tỉnh làm Trưởng Đoàn thực hiện giám sát việc thực hiện phân cấp, phân bổ nguồn lực và năng lực vận hành của bộ máy trong điều kiện chính quyền địa phương hai cấp nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Thanh Hóa tại các xã Yên Trường, Yên Định.
Theo báo cáo của UBND xã Yên Trường, nhìn chung, các nhiệm vụ, quyền hạn được phân cấp đã tạo cơ sở pháp lý để UBND xã chủ động tổ chức thực hiện, góp phần rút ngắn quy trình xử lý công việc và nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở; xác định được chủ thể thực hiện, phạm vi thẩm quyền và sản phẩm đầu ra; thuận lợi cho việc giao việc, kiểm soát tiến độ và đánh giá trách nhiệm. Tuy nhiên, hệ thống văn bản và hướng dẫn chuyên ngành có thời điểm chưa đồng bộ; một số quy định về trình tự, thủ tục, hồ sơ và cơ chế phối hợp trong giai đoạn chuyển tiếp còn cần tiếp tục làm rõ. Một số nhiệm vụ đòi hỏi chuyên môn sâu, khối lượng lớn trong khi nhân lực cấp xã còn mỏng; nguồn kinh phí cho một số nhiệm vụ còn hạn chế; phần mềm giải quyết thủ tục hành chính và phần mềm chuyên ngành có thời điểm phát sinh lỗi, liên thông chưa ổn định. Do đó, mức độ phù hợp giữa nhiệm vụ được phân cấp và điều kiện nguồn lực thực tế của cấp xã ở một số lĩnh vực chưa thật sự đồng đều. Sau sáp nhập, xã đã rà soát, tiếp nhận và tổ chức lại cơ sở vật chất, tài sản công, trang thiết bị từ các đơn vị trước đây; ưu tiên bố trí cho các vị trí làm việc trực tiếp với người dân và các bộ phận xử lý hồ sơ. Hệ thống mạng, đường truyền, phần mềm dùng chung và các cơ sở dữ liệu từng bước được kết nối, phục vụ điều hành. Từ ngày 01/7/2025 đến ngày 31/8/2026, tổng số hồ sơ tiếp nhận qua cổng dịch vụ công quốc gia và các phần mềm chuyên ngành là 6.877 hồ sơ; trong đó 6.049 hồ sơ giải quyết trước hạn, 583 hồ sơ giải quyết đúng hạn và 17 hồ sơ đã giải quyết quá hạn. Tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 100%; tỷ lệ thanh toán trực tuyến đạt 100%. Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức hiện có cơ bản đáp ứng yêu cầu chuyên môn và thích ứng với mô hình mới. Tuy nhiên, số lượng cán bộ, công chức thực tế thấp so với chỉ tiêu được giao trong khi nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cơ quan chuyên môn cấp huyện đã chuyển về cấp xã; một số vị trí phải xử lý khối lượng công việc lớn, kiêm nhiệm nhiều nội dung, làm tăng nguy cơ quá tải.
Đại diện Lãnh đạo UBND xã Yên Trường phát biểu ý kiến
Bên cạnh những kết quả đạt được, UBND xã Yên Trường vẫn còn một số tồn tại khó khăn: UBND xã đã chủ động bám sát dự toán được giao để bố trí kinh phí và tổ chức thực hiện. Tuy nhiên, mức dự toán chi thường xuyên hiện còn thấp so với nhu cầu thực tế, trong khi khối lượng nhiệm vụ phát sinh ngày càng nhiều, dẫn đến khó khăn trong việc cân đối và bảo đảm kinh phí thực hiện; xã hiện chưa có nguồn kinh phí để đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ công tác an ninh mạng, trong khi thực tế phát sinh nhiều nội dung cần chi như mua bản quyền hệ điều hành Windows, phần mềm chuyên dụng, phần mềm bảo mật và các công cụ phục vụ bảo đảm an toàn thông tin. Việc thiếu nguồn kinh phí cho các nội dung này phần nào ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả triển khai nhiệm vụ chuyển đổi số, an toàn thông tin và an ninh mạng tại địa phương. Hiện xã có 32 cán bộ, công chức, viên chức. So với chỉ tiêu 55 công chức được UBND tỉnh giao, số lượng nhân lực còn thiếu, trong khi khối lượng công việc ngày càng tăng; việc thiếu nhân lực dẫn đến một số vị trí phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng xử lý công việc.
Đại diện Lãnh đạo UBND xã Yên Định phát biểu ý kiến
Theo Báo cáo của UBND xã Yên Định, các nhiệm vụ được phân cấp không chỉ tăng về số lượng mà còn tăng về tính chất, mức độ phức tạp và yêu cầu trách nhiệm. Nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện hoặc cơ quan chuyên môn cấp trên nay được chuyển giao, giao quyền thực hiện tại cấp xã, đòi hỏi UBND xã phải chủ động tổ chức thực hiện, nâng cao năng lực tham mưu, kiểm soát tiến độ, bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng trình tự và chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả giải quyết. Việc phân cấp bước đầu đã rút ngắn khâu trung gian, đưa thẩm quyền giải quyết gần dân hơn, nâng cao tính chủ động của chính quyền cơ sở. Tuy nhiên, khối lượng nhiệm vụ lớn, phạm vi rộng, một số quy định còn giao thoa hoặc chưa thống nhất về hướng dẫn nghiệp vụ, trong khi nguồn nhân lực và điều kiện bảo đảm thực hiện ở cấp xã còn hạn chế. Đây là những vấn đề cần tiếp tục được rà soát, hoàn thiện để bảo đảm phân cấp đi đôi với phân quyền thực chất, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ nguồn lực và nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân. Tổng thu ngân sách nhà nước 8 tháng đầu năm 2026 đạt 341,22 tỷ đồng, bằng 119,7% dự toán tỉnh giao và bằng 107,4% dự toán xã giao. Trong đó, thu tiền sử dụng đất đạt 212,088 tỷ đồng, bằng 96,4% kế hoạch tỉnh giao. Biên chế UBND xã hiện nay là 39/62 biên chế được giao, cơ bản đáp ứng yêu cầu công việc và từng bước thích ứng với mô hình mới. Mặc dù còn thiếu biên chế ở một số vị trí việc làm, song đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cơ bản phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động khắc phục khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ được giao. Tuy nhiên, do số lượng biên chế còn thiếu so với yêu cầu nhiệm vụ nên áp lực công việc đối với một số cán bộ, công chức còn lớn; một số lĩnh vực chuyên môn còn gặp khó khăn trong bố trí nhân lực phù hợp như chuyển đổi số, y tế... Kết quả rà soát cho thấy toàn bộ trụ sở làm việc cơ bản đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trước mắt; nhiều hạng mục đã và đang được sửa chữa, cải tạo; trang thiết bị được tận dụng tối đa từ các xã cũ, đồng thời bổ sung những phương tiện thiết yếu còn thiếu; đến thời điểm hiện tại, các công sở dôi dư trước và sau khi sắp xếp đơn vị hành chính trên địa bàn xã đã được rà soát và đề xuất phương án xử lý, báo cáo cấp có thẩm quyền quyết định.
Các đồng chí trong Đoàn giám sát lắng nghe các ý kiến phát biểu của các xã
Sau hơn một năm vận hành, bộ máy chính quyền xã cơ bản hoạt động ổn định, không làm gián đoạn nhiệm vụ quản lý nhà nước và phục vụ Nhân dân. Phân cấp giúp cấp xã chủ động hơn trong xử lý công việc, nhất là nhiệm vụ gắn trực tiếp với địa bàn; đồng thời nâng cao trách nhiệm của các phòng chuyên môn và người đứng đầu. Công tác quản lý, điều hành được duy trì thông qua quy chế làm việc, chương trình công tác tuần, tháng, quý, chế độ giao ban, hội nghị; việc phân công phụ trách lĩnh vực, phụ trách địa bàn góp phần tăng cường nắm tình hình và xử lý công việc phát sinh.
Đồng chí Nguyễn Quốc Hải, Ủy viên Thường trực HĐND tỉnh, Trưởng Ban Pháp chế HĐND tỉnh kết luận buổi giám sát.
Sau khi nghe ý kiến tham gia của các thành viên Đoàn giám sát và ý kiến giải trình của các xã Yên Trường, Yên Định. Phát biểu kết luận buổi giám sát đồng chí Nguyễn Quốc Hải, Ủy viên Thường trực HĐND tỉnh, Trưởng Ban Pháp chế HĐND tỉnh ghi nhận sự nỗ lực của cấp ủy, chính quyền xã và kết quả đạt được khi thực hiện Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp của các xã. Bộ máy sau sắp xếp nhanh chóng đi vào hoạt động, duy trì liên tục các hoạt động quản lý nhà nước, không để xảy ra khoảng trống hoặc gián đoạn trong giải quyết công việc. Đồng chí cũng chia sẻ với khó khăn của các xã như nguồn kinh phí và một số định mức chi phục vụ quản lý hành chính, sự nghiệp và nhiệm vụ phân cấp còn hạn chế so với khối lượng công việc thực tế… và đề nghị trong thời gian tới các xã tiếp tục rà soát, kiện toàn tổ chức bộ máy và bảo đảm đủ nhân lực thực hiện nhiệm vụ được phân cấp; ưu tiên bổ sung, bố trí nhân lực cho những lĩnh vực đang thiếu và có yêu cầu chuyên môn cao như xây dựng, kỹ thuật, y tế, công nghệ thông tin, chuyển đổi số, đất đai, môi trường.
Đồng chí đề nghị các xã làm lại báo cáo theo đúng đề cương giám sát, công văn của Thường trực HĐND tỉnh đã gửi và gửi về Đoàn giám sát trước ngày 09/10/2026 để Đoàn giám sát có cơ sở tổng hợp những tồn tại, hạn chế, khó khăn vướng mắc và các kiến nghị đề xuất của xã vào báo cáo giám sát chung của Đoàn.