Ngày 08/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 18/CT-TTg về nâng cao chất lượng cán bộ, công chức chính quyền địa phương cấp xã, đáp ứng yêu cầu của tình hình mới. Đây là văn bản có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh cả nước đang triển khai vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và xây dựng nền hành chính phục vụ Nhân dân.
Chỉ thị không chỉ đặt ra những yêu cầu cấp bách trước mắt mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược về xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ; đáp ứng yêu cầu quản trị địa phương hiện đại, kiến tạo phát triển và phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.
Cấp xã – nền tảng trực tiếp của bộ máy chính quyền
Trong hệ thống chính trị, cấp xã là nơi trực tiếp triển khai chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với Nhân dân; đồng thời là cấp gần dân nhất, sát dân nhất và giải quyết phần lớn các công việc hằng ngày liên quan đến đời sống của người dân và doanh nghiệp. Sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã trên cả nước cơ bản được kiện toàn, từng bước thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ mới. Năng lực lãnh đạo, điều hành được nâng lên; phương thức làm việc từng bước đổi mới theo hướng phục vụ, kiến tạo, chuyên nghiệp hơn.
Đồng chí Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Nguyễn Hồng Phong cùng các thành viên trong đoàn công tác thăm, kiểm tra công tác vận hành Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Lưu Vệ.
Tuy nhiên, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao, phát triển nhanh và bền vững, chức năng, nhiệm vụ của cấp cơ sở ngày càng mở rộng, áp lực công việc ngày càng lớn, thì đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã cũng đang đứng trước nhiều yêu cầu mới.
Không chỉ thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính đơn thuần, cán bộ cấp xã hiện nay phải có năng lực tổ chức thực thi chính sách, khả năng ứng dụng công nghệ số, kỹ năng xử lý tình huống, đối thoại với người dân, giải quyết các vấn đề phát sinh từ thực tiễn; đồng thời thích ứng nhanh với môi trường làm việc trên nền tảng số và yêu cầu quản trị hiện đại. Chính vì vậy, việc nâng cao chất lượng cán bộ, công chức cấp xã được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, chiến lược, có ý nghĩa quyết định đối với hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở.
Xây dựng đội ngũ cán bộ “đúng người, đúng việc”
Một trong những nội dung quan trọng được Chỉ thị số 18/CT-TTg nhấn mạnh là yêu cầu rà soát, đánh giá tổng thể chất lượng, trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền địa phương cấp xã; hoàn thiện tiêu chuẩn, tiêu chí theo yêu cầu vị trí việc làm, hoàn thành trong tháng 6/2026.
Đây là bước đi cần thiết nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ thực sự đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; khắc phục tình trạng bố trí cán bộ chưa phù hợp với năng lực, sở trường công tác. Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các địa phương thực hiện việc bố trí, sắp xếp cán bộ, công chức bảo đảm “đúng người, đúng việc, đúng thời điểm, đúng địa bàn”; phát huy năng lực thực tiễn, sở trường và kinh nghiệm công tác của từng cán bộ.
Đặc biệt, Chỉ thị yêu cầu ưu tiên bố trí cán bộ có bản lĩnh, khả năng chịu áp lực và kinh nghiệm xử lý tình huống tại các địa bàn phức tạp, khối lượng công việc lớn; nhất là các lĩnh vực nhạy cảm như đất đai, xây dựng, dân tộc, tôn giáo, khiếu nại, tố cáo… Điều này cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở thực sự tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; lấy năng lực thực tiễn và hiệu quả công việc làm thước đo đánh giá cán bộ.
Cùng với đó, Chỉ thị cũng nhấn mạnh việc đánh giá cán bộ phải dựa trên tiến độ, chất lượng xử lý công việc, tinh thần trách nhiệm, thái độ phục vụ và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp; đồng thời thực hiện tinh giản biên chế đối với những trường hợp năng lực yếu kém, thiếu trách nhiệm, không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Đổi mới mạnh mẽ công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, yêu cầu đối với cán bộ cấp xã không chỉ dừng ở kiến thức chuyên môn mà còn đòi hỏi kỹ năng số, tư duy đổi mới và khả năng thích ứng nhanh với môi trường làm việc hiện đại.
Vì vậy, Chỉ thị số 18/CT-TTg đặc biệt chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã theo hướng thực chất, gắn với yêu cầu vị trí việc làm và thực tiễn địa bàn. Các địa phương được yêu cầu xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn thường xuyên; chú trọng nâng cao năng lực thực thi công vụ, năng lực phát triển, năng lực xử lý tình huống; tăng cường hướng dẫn tại chỗ, bảo đảm cán bộ vừa học vừa làm nhưng không làm gián đoạn hoạt động của cơ quan, đơn vị. Đồng thời, các bộ, ngành Trung ương phải đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý cán bộ và thực thi công vụ; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, dữ liệu chuyên ngành đồng bộ; số hóa hồ sơ cán bộ; nâng cao kỹ năng số cho đội ngũ công chức cơ sở.
Đáng chú ý, Bộ Nội vụ được giao xây dựng hệ thống học liệu số dùng chung toàn quốc cho cán bộ, công chức cấp xã trên nền tảng “Bình dân học vụ số”, hoàn thành trong tháng 12/2026. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm phổ cập tri thức số, tạo điều kiện để cán bộ cơ sở tiếp cận kiến thức mới mọi lúc, mọi nơi. Cùng với đó, việc triển khai Quyết định số 700/QĐ-TTg ngày 20/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Đề án tăng cường bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức ở xã, phường, đặc khu giai đoạn 2026-2031 sẽ tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ở cơ sở trong dài hạn.
Xây dựng nền hành chính phục vụ Nhân dân
Điểm xuyên suốt trong Chỉ thị số 18/CT-TTg là yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã có tinh thần phục vụ Nhân dân, trách nhiệm, kỷ luật, kỷ cương và đạo đức công vụ.
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu siết chặt kỷ luật lao động, thực hiện nghiêm quy trình xử lý hồ sơ, thời hạn trả kết quả trên môi trường điện tử; ngăn chặn biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền, chậm trễ trong giải quyết công việc của người dân và doanh nghiệp. Điều đó cho thấy yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy quản lý hành chính, chuyển từ “quản lý” sang “phục vụ”; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm của hoạt động công vụ. Muốn vậy, cùng với nâng cao chất lượng cán bộ, cần tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng số, trang thiết bị làm việc cho cấp xã; bảo đảm môi trường làm việc hiện đại, đồng bộ để cán bộ phát huy năng lực, nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân.
Nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược lâu dài
Có thể khẳng định, Chỉ thị số 18/CT-TTg là bước cụ thể hóa quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước về xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới. Việc nâng cao chất lượng cán bộ, công chức cấp xã không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, mà còn góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu quả; củng cố niềm tin của Nhân dân đối với hệ thống chính trị.
Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính, thúc đẩy tăng trưởng và phát triển bền vững, đội ngũ cán bộ cấp cơ sở càng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đây chính là lực lượng trực tiếp đưa chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước vào cuộc sống; là “mắt xích” quyết định chất lượng phục vụ Nhân dân ngay từ cơ sở.
Do đó, triển khai hiệu quả Chỉ thị số 18/CT-TTg sẽ tạo chuyển biến mạnh mẽ trong xây dựng đội ngũ cán bộ cấp xã, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương; đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.