Ngày 7/1/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam - một nghị quyết có ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng trong tiến trình xây dựng và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Không chỉ là định hướng phát triển lĩnh vực văn hóa, Nghị quyết 80 còn thể hiện tầm nhìn sâu rộng của Đảng về vai trò của văn hóa đối với sự trường tồn của dân tộc, đối với khát vọng xây dựng nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc.
Trong dòng chảy hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, văn hóa Việt Nam luôn là cội nguồn sức mạnh dân tộc. Từ lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý chí quật cường đến đạo lý nhân nghĩa, thủy chung, tất cả đã kết tinh thành bản sắc văn hóa Việt Nam - nền tảng tinh thần vững chắc giúp dân tộc vượt qua muôn vàn thử thách lịch sử. Thực tiễn cách mạng cũng cho thấy, ở bất kỳ giai đoạn nào, khi văn hóa được khơi dậy mạnh mẽ thì đất nước có thêm động lực để phát triển bền vững.
Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị được ban hành trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động nhanh chóng, sâu sắc; cạnh tranh giữa các quốc gia không chỉ là kinh tế, khoa học - công nghệ mà còn là cạnh tranh về giá trị văn hóa, sức mạnh mềm và ảnh hưởng của công nghiệp văn hóa. Cuộc cách mạng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn đang làm thay đổi căn bản phương thức sáng tạo, truyền bá và tiếp nhận văn hóa. Bên cạnh những cơ hội lớn là không ít thách thức về giữ gìn bản sắc dân tộc, bảo vệ chủ quyền văn hóa số, ngăn chặn sự xâm nhập của các yếu tố phản văn hóa, độc hại trên không gian mạng.
Lễ hội Lam Kinh
Từ thực tiễn đó, Bộ Chính trị khẳng định rõ quan điểm: phát triển văn hóa, con người là “nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước”. Đây là bước phát triển mới trong tư duy lý luận của Đảng về văn hóa, đặt văn hóa ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới. Đó là những giá trị cốt lõi: yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương và sáng tạo. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc xây dựng con người trở thành trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển càng có ý nghĩa quyết định.
Một trong những điểm nổi bật của Nghị quyết 80 là tư duy đổi mới mạnh mẽ về huy động nguồn lực cho phát triển văn hóa. Bộ Chính trị xác định: đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển bền vững và cho tương lai dân tộc. Theo đó, ngân sách nhà nước dành cho văn hóa được yêu cầu bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách hằng năm và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn. Đồng thời, khuyến khích mạnh mẽ nguồn lực xã hội, khu vực tư nhân tham gia phát triển văn hóa, nhất là trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa, công nghiệp sáng tạo và công nghiệp giải trí.
Đặc biệt, Nghị quyết đề ra nhiều mục tiêu cụ thể, thể hiện quyết tâm chính trị rất cao. Đến năm 2030, phấn đấu hoàn thành số hóa 100% các di sản văn hóa đã được xếp hạng cấp quốc gia, cấp quốc gia đặc biệt; 100% học sinh, học viên, sinh viên được tiếp cận thường xuyên các hoạt động nghệ thuật và giáo dục di sản văn hóa; các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP; hình thành từ 5 - 10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa trong các lĩnh vực như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa, thiết kế, thời trang... Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu trở thành một trong những trung tâm công nghiệp văn hóa - sáng tạo năng động của khu vực; công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo đóng góp 9% GDP; nằm trong Top 3 ASEAN và Top 30 thế giới về Chỉ số Sức mạnh mềm quốc gia. Những mục tiêu đó cho thấy văn hóa không còn được nhìn nhận đơn thuần là lĩnh vực tinh thần, mà đã trở thành nguồn lực trực tiếp cho tăng trưởng, cho nâng cao vị thế quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu.
Nghị quyết số 80 cũng đặt ra yêu cầu xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến xã hội và không gian số. Trong thời đại internet và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, nhiệm vụ giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng “sức đề kháng” văn hóa cho thế hệ trẻ càng trở nên cấp thiết. Việc ban hành bộ quy tắc ứng xử trên không gian số; đấu tranh xử lý thông tin xấu độc, phản văn hóa, tin giả; phát triển môi trường thông tin số lành mạnh được xác định là nhiệm vụ quan trọng để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và gìn giữ các giá trị văn hóa dân tộc.
Điểm đáng chú ý khác là lần đầu tiên Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu xây dựng “hệ sinh thái văn hóa”, trong đó doanh nghiệp được xác định là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo văn hóa; người dân vừa là chủ thể sáng tạo vừa là trung tâm thụ hưởng văn hóa. Đây là định hướng phù hợp với xu thế phát triển hiện đại của thế giới, nơi văn hóa không chỉ là bảo tồn mà còn phải tạo ra giá trị mới, sức cạnh tranh mới và nguồn lực kinh tế mới. Nghị quyết cũng dành nhiều nội dung quan trọng cho phát triển công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, phát triển nội dung số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, thực tế ảo trong sáng tạo, phân phối và tiêu dùng văn hóa. Điều đó cho thấy quyết tâm đưa văn hóa Việt Nam hòa nhịp với xu thế phát triển toàn cầu nhưng vẫn giữ vững bản sắc dân tộc.
Có thể khẳng định, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị là một dấu mốc quan trọng trong quá trình hoàn thiện tư duy phát triển văn hóa của Đảng ta trong thời kỳ mới. Nghị quyết không chỉ hướng tới mục tiêu bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, mà còn mở ra không gian phát triển mới cho văn hóa Việt Nam trong thời đại số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Để Nghị quyết đi vào cuộc sống, điều quan trọng nhất là phải tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Mỗi cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị phải thực sự coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng của phát triển. Mỗi cán bộ, đảng viên cần nêu gương về đạo đức, lối sống, ứng xử văn hóa. Mỗi người dân cần trở thành chủ thể sáng tạo, gìn giữ và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của văn hóa Việt Nam.
Khi văn hóa thực sự thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trở thành nguồn lực tinh thần to lớn, thành sức mạnh mềm quốc gia, thì đó cũng là lúc đất nước có thêm nền tảng vững chắc để hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh và bền vững, xây dựng nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.