Ngày 20/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 21/CT-TTg về việc sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố. Đây là chủ trương quan trọng nhằm tiếp tục đổi mới tổ chức bộ máy ở cơ sở theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.
Thực tiễn cho thấy, thời gian qua việc sắp xếp thôn, tổ dân phố trên phạm vi cả nước đã đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở. Tuy nhiên, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã năm 2025, số lượng thôn, tổ dân phố bình quân trên mỗi đơn vị hành chính cấp xã tăng lên đáng kể; nhiều thôn, tổ dân phố chưa đáp ứng tiêu chí về quy mô hộ gia đình theo quy định, gây áp lực lớn đối với công tác quản lý, điều hành ở cơ sở.
Trên cơ sở đó, Chỉ thị số 21/CT-TTg được ban hành nhằm bảo đảm việc sắp xếp thôn, tổ dân phố được triển khai đồng bộ, thống nhất, phù hợp với yêu cầu phát triển mới của đất nước. Tinh thần xuyên suốt của Chỉ thị là việc sắp xếp không chỉ nhằm tinh gọn tổ chức mà còn hướng tới nâng cao chất lượng quản trị cơ sở, thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng nền hành chính phục vụ, hiện đại, gần dân, sát dân.
Theo Chỉ thị, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố phải bảo đảm phù hợp với tiêu chí, điều kiện theo quy định của Chính phủ, đồng thời xem xét đầy đủ các yếu tố đặc thù về lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán, điều kiện địa lý, quốc phòng, an ninh và sự gắn kết cộng đồng dân cư. Đặc biệt, đối với các địa bàn miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có yếu tố tôn giáo, việc sắp xếp phải được thực hiện thận trọng, khoa học, phù hợp thực tiễn, giữ gìn ổn định và phát huy khối đại đoàn kết toàn dân.
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu trong quá trình triển khai phải giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội; chủ động nắm chắc tình hình cơ sở, kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh, không để hình thành “điểm nóng”, vụ việc phức tạp. Cùng với đó là đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động để tạo sự đồng thuận cao trong Nhân dân; bảo đảm người dân được thông tin đầy đủ, tham gia góp ý và giám sát quá trình thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về dân chủ ở cơ sở.
Một nội dung quan trọng của Chỉ thị là yêu cầu thực hiện công khai, minh bạch, khách quan trong việc bố trí, sử dụng người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố. Việc lựa chọn, giới thiệu đội ngũ này phải bảo đảm tiêu chuẩn về uy tín, trách nhiệm, năng lực vận động quần chúng, từng bước trẻ hóa đội ngũ, nâng cao trình độ ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng quản trị cộng đồng để đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.
Đối với các địa phương, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu khẩn trương rà soát toàn bộ thôn, tổ dân phố trên địa bàn; xây dựng phương án tổng thể sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố và phương án bố trí, sử dụng đội ngũ người hoạt động không chuyên trách. Các địa phương phải hoàn thành xây dựng phương án tổng thể trước ngày 10/6/2026; hoàn thành đề án sắp xếp thôn, tổ dân phố và tổ chức lấy ý kiến Nhân dân trước ngày 30/6/2026.
Đáng chú ý, Chỉ thị nhấn mạnh yêu cầu giải quyết đầy đủ, kịp thời chế độ, chính sách đối với những người không tiếp tục tham gia hoạt động không chuyên trách sau sắp xếp; đồng thời lựa chọn những người có phẩm chất, năng lực phù hợp để tiếp nhận vào làm công chức, viên chức cấp xã hoặc tiếp tục bố trí ở cơ sở theo quy định.
Cùng với các địa phương, nhiều bộ, ngành Trung ương được giao nhiệm vụ cụ thể nhằm bảo đảm việc triển khai đồng bộ, hiệu quả. Trong đó, Bộ Nội vụ chủ trì hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện trên phạm vi cả nước; Bộ Tài chính hướng dẫn bố trí, quản lý kinh phí; Bộ Công an bảo đảm an ninh trật tự trong quá trình triển khai; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp định hướng công tác thông tin, tuyên truyền, đấu tranh với các thông tin sai trái, xuyên tạc liên quan đến việc sắp xếp thôn, tổ dân phố.
Việc ban hành Chỉ thị số 21/CT-TTg tiếp tục thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong xây dựng bộ máy chính quyền cơ sở tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, gần dân, sát dân và phục vụ Nhân dân tốt hơn. Đồng thời, đây cũng là bước đi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng quản trị ở cơ sở, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.