Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá XV, sáng ngày 13/11/2025 tại Nhà Quốc hội, dưới dự chủ tọa của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Viên chức (sửa đổi). Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung phiên họp.

Tại phiên thảo luận, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa có ý kiến phát biểu của đại biểu Cao Thị Xuân, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội. Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh Thanh Hóa xin trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu của đại biểu Cao Thị Xuân.

ĐBQH Cao Thị Xuân phát biểu tại phiên thảo luận (ảnh)

Kính thưa Chủ tọa kỳ họp,

Kính thưa Quốc hội,

Tôi thống nhất rất cao với báo cáo tiếp thu, giải trình của Bộ Nội vụ gửi tối hôm qua cũng như các ý kiến phát biểu của các đại biểu phát biểu trước. Để đóng góp cho dự thảo Luật Viên chức (sửa đổi) lần này tôi xin tham gia 3 vấn đề sau đây:

Vấn đề thứ nhất, về các chính sách xây dựng và phát triển đội ngũ viên chức quy định tại Điều 6: Trong đó tại khoản 1 Điều 6 quy định “Nhà nước có chính sách xây dựng phát triển đội ngũ viên chức có đạo đức nghề nghiệp, có trình độ và năng lực chuyên môn phù hợp với từng ngành và lĩnh vực”. Đây là một trong những nội dung khiến tôi hết sức quan tâm, đặc biệt qua thực tiễn hoạt động cũng như kết quả giám sát của Quốc hội về các chuyên đề liên quan đến phát triển và sử dụng nguồn nhân lực. Tôi nhận thấy vùng dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn thì vấn đề nguồn nhân lực luôn nằm trong số những tồn tại, khó khăn trong thực thi chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước. Đặc biệt, trong đó nhân lực trong lĩnh vực y tế, giáo dục luôn thiếu và yếu, nhân lực trong các lĩnh vực dịch vụ công thiết yếu cơ bản. Ở đây, chúng ta đang xem xét vấn đề về các chính sách chung nhằm xây dựng và phát triển đội ngũ viên chức và tại khoản 1 Điều 6 trích dẫn nêu trên thể hiện việc xây dựng và phát triển đội ngũ viên chức phù hợp với từng ngành và lĩnh vực. Điều này liệu đã phù hợp và đầy đủ hay chưa, tôi cho là chưa, bởi dự thảo luật mới chỉ quan tâm tới sự phù hợp từng ngành và lĩnh vực mà chưa thể chế được đầy đủ vấn đề về chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước trong vấn đề con người. Cụ thể, đó là đội ngũ viên chức chưa phù hợp và tương thích với quy định về chính sách phát triển đơn vị sự nghiệp công lập được quy định tại Điều 5 của dự thảo luật, khi chúng ta tập trung nguồn lực đầu tư cho biên giới, miền núi, hải đảo nhưng lại thiếu đi nguồn lực về con người. Các chính sách còn lại tại Điều 6 cũng chưa phản ánh được vấn đề về việc xây dựng, phát triển đội ngũ viên chức là người dân tộc thiểu số và viên chức công tác tại vùng đồng bào dân tộc, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, tại báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đã đề cập và đánh giá về vấn đề này. Chúng ta đều biết đây là vấn đề mà Đảng luôn quan tâm, Nhà nước luôn đảm bảo, do đó tôi đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, rà soát một cách kỹ lưỡng để hoàn thiện các quy định có liên quan của dự thảo luật bảo đảm phù hợp và thể chế hóa một cách đầy đủ các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác dân tộc, về chính sách dân tộc, góp phần xây dựng, phát triển và nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Vấn đề thứ hai, về các quy định quyền của viên chức về ký hợp đồng thực hiện hoạt động nghề nghiệp và hoạt động kinh doanh tại Điều 13: Trước tôi đã có rất nhiều đại biểu có ý kiến phát biểu và phân tích về nội dung này, tại Điều 13 dự thảo luật quy định về việc viên chức được quyền ký hợp đồng thực hiện hoạt động nghề nghiệp và hoạt động kinh doanh. Đây là những quy định nhằm tận dụng năng lực, kinh nghiệm chuyên môn trong hoạt động nghề nghiệp của viên chức để đóng góp cho xã hội, đặc biệt là các công việc đòi hỏi chuyên môn cao trong lĩnh vực y tế, giáo dục, đồng thời tăng thu nhập chính đáng cho viên chức. Tôi rất tán thành với cách sửa đổi như dự thảo luật, bởi lẽ các quy định đó phù hợp với chủ trương chung, xu thế chung trong việc cải cách, đổi mới để phát huy tối đa mọi nguồn lực cho phát triển đất nước. Đồng thời, cũng tạo điều kiện cho đội ngũ viên chức có cơ hội hơn nữa trong việc cải thiện đời sống, thu nhập để tự chủ cuộc sống của mình. Tuy nhiên, nếu so sánh với luật hiện hành cho thấy dự thảo luật đã mở rộng các quyền cụ thể hơn nhưng có vẻ lại thiếu đi sự chặt chẽ trong việc đảm bảo nguyên tắc là phải hoàn thành nhiệm vụ, trách nhiệm của một viên chức nhà nước trước khi tham gia các công việc bên ngoài. Hay nói cách khác, nếu không có cơ chế giám sát chặt chẽ có thể dẫn đến hệ lụy đó là những nhiệm vụ chính lại trở thành phụ, chất lượng dịch vụ công cơ bản, thiết yếu không được bảo đảm. Do vậy, tôi đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát một cách kỹ lưỡng để bổ sung các quy định nhằm tránh được các rủi ro như vừa nêu trên và nên chăng nếu cần thiết tôi đề nghị giao cho Chính phủ quy định chi tiết để có thể thêm thời gian tính toán cho các biện pháp được xây dựng, bảo đảm tính khả thi, hiệu lực, hiệu quả trong quản lý đội ngũ viên chức.

Thứ ba, một số nội dung mang tính chất kỹ thuật tôi cho rằng cần phải được nghiên cứu, chỉnh lý hoặc bổ sung cho phù hợp. Đó là:

Một, tại câu cuối của khoản 4 Điều 21 quy định về việc viên chức có quyền được ưu tiên tiếp nhận vào làm viên chức khi hết tuổi hoạt động nghề nghiệp nếu có nhu cầu. Đề nghị điều chỉnh lại theo hướng đối tượng dưới 18 tuổi đã được ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ sẽ được ưu tiên tiếp nhận vào làm viên chức khi đủ tuổi tiếp nhận viên chức nếu có nhu cầu. Quy định như vậy sẽ phù hợp và khoa học hơn bởi độ tuổi quy định điều kiện dự tuyển viên chức phải đủ từ 18 tuổi trở lên. Mặt khác, nếu quy định như dự thảo có thể tạo ra sự tùy tiện trong việc thực hiện khi chúng ta không có tiêu chí chung cho việc hết tuổi hoạt động nghề nghiệp là khi nào.

Hai, tại Điều 26 quy định về khiếu nại, kết quả đánh giá, xếp loại chất lượng, tuy nhiên toàn bộ nội dung lại quy định về việc kiến nghị là chưa phù hợp nên đề nghị Ban soạn thảo rà soát và điều chỉnh lại. Tương tự như vậy tại Điều 31, tiêu đề của điều là “cho thôi việc, nghỉ hưu đối với viên chức”. Tức là nội hàm chứa đựng các nội dung về việc thôi việc và nghỉ hưu của viên chức như khoản 1, khoản 2 và khoản 3 là phù hợp. Tuy nhiên tại khoản 4 lại quy định nội dung mang ý nghĩa về một trong những quyền của đơn vị sự nghiệp công lập là được phép ký hợp đồng với người đã nghỉ hưu là không phù hợp với nội hàm của điều luật nêu trên nên tôi đề nghị Ban soạn thảo cần phải có rà soát lại.

Ba, tại khoản 1 Điều 37 quy định người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền có thể quyết định tạm đình chỉ công tác đối với viên chức trong trường hợp phát hiện viên chức có dấu hiệu vi phạm trong thực hiện nhiệm vụ. Việc sử dụng cụm từ "có thể" mang tính chất tùy nghi, không bắt buộc, không phù hợp trong văn bản của luật. Để đảm bảo rõ ràng, thống nhất, tôi đề nghị bỏ cụm từ này.

Vấn đề cuối cùng, tại Điều 41 tên điều là: “Áp dụng Luật Viên chức”, tuy nhiên toàn bộ nội dung các khoản trong điều luật không có nội dung nào liên quan với nội hàm mà tên của điều đã thể hiện. Đồng thời Luật Viên chức là luật chung, điều chỉnh đối với đội ngũ viên chức. Do đó, về nguyên tắc quy định của các luật trong lĩnh vực chuyên ngành có thể liên quan đến viên chức phải tuân thủ các nguyên tắc chung của Luật Viên chức đối với các quy định cụ thể về viên chức trong các luật thuộc lĩnh vực chuyên ngành có thể khác so với quy định của Luật Viên chức. Do đó, để đảm bảo việc áp dụng pháp luật được thuận tiện, thống nhất, tránh xung đột cần quy định cụ thể về áp dụng pháp luật tại Điều 41 như tên điều luật của dự thảo để thể hiện làm rõ mối quan hệ giữa quy định của Luật Viên chức với các luật khác trong việc điều chỉnh đối với đội ngũ viên chức.

 Tôi xin hết ý kiến. Xin trân trọng cảm ơn Quốc hội.