Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP ngày 09/7/2026 của Chính phủ về phát triển công dân số có hiệu lực từ ngày 15/8/2026 đến hết ngày 28/02/2027. Nếu hai Nghị định số 309/2026/NĐ-CP và 310/2026/NĐ-CP vừa có hiệu lực đầu tháng 8 tập trung hoàn thiện cơ chế một cửa, thủ tục hành chính điện tử và khai thác dữ liệu trong quá trình giải quyết hồ sơ, thì Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP tạo thêm động lực từ phía người dân thông qua quyền lợi, tiện ích và chính sách miễn, giảm phí, lệ phí. Vấn đề đặt ra đối với chính quyền địa phương không chỉ là phổ biến chính sách, mà quan trọng hơn là tổ chức để người đủ điều kiện có thể thực sự tiếp cận và thụ hưởng chính sách ngay trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

1. Quyền lợi của công dân số gắn với điều kiện dữ liệu cụ thể

Theo Điều 3 và Điều 5 Nghị quyết, công dân được hưởng chính sách phải là công dân Việt Nam có tài khoản định danh điện tử mức độ 2, hoàn thành việc tích hợp 05 loại thông tin, giấy tờ cơ bản trên VNeID và đáp ứng điều kiện tương ứng của từng thủ tục hành chính. Năm nhóm thông tin cơ bản gồm: Giấy khai sinh; thông tin thẻ ngân hàng, tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động; thông tin tài khoản an sinh xã hội; thông tin số thuê bao di động; Sổ sức khỏe điện tử.

Ảnh minh họa (Báo Chính phủ)

Đối với từng thủ tục cụ thể, Nghị quyết còn yêu cầu tích hợp thêm dữ liệu chuyên ngành tương ứng như giấy phép lái xe, chứng nhận đăng ký xe, văn bằng, chứng chỉ, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, thông tin lý lịch tư pháp, mã số thuế cá nhân hoặc giấy đăng ký kết hôn. Vì vậy, việc tuyên truyền cần làm rõ điều kiện hưởng chính sách, tránh cách hiểu rằng chỉ cần có tài khoản VNeID mức độ 2 là đương nhiên được miễn, giảm.

2. Chính sách ưu đãi chỉ có ý nghĩa khi được nhận diện và áp dụng tự động, thống nhất

Nghị quyết dành mức ưu đãi đáng kể cho nhiều thủ tục có tần suất giao dịch cao. Phụ lục II quy định mức thu 0 đồng đối với 10 nhóm phí, lệ phí thiết yếu khi công dân đáp ứng điều kiện, trong đó có các thủ tục liên quan đến đăng ký xe, giấy phép lái xe, thẻ Căn cước, cư trú, hộ chiếu, lý lịch tư pháp, hộ tịch, đất đai và văn bằng, chứng chỉ. Phụ lục III quy định giảm 10% lệ phí trước bạ đối với nhà, đất trong phạm vi, điều kiện được xác định; giảm 50% đối với ô tô và miễn 100% đối với xe mô tô trong các trường hợp thuộc chính sách.

Điểm cần quan tâm ở góc độ tổ chức thực hiện là khoản 3 Điều 5 yêu cầu mức độ được hưởng chính sách phải được hiển thị trên ứng dụng định danh quốc gia và được hệ thống định danh, xác thực điện tử chia sẻ cho Cổng Dịch vụ công quốc gia, Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính và các hệ thống liên quan. Như vậy, mục tiêu của chính sách không phải để người dân tiếp tục mang giấy tờ đến chứng minh mình đủ điều kiện hưởng ưu đãi, mà để hệ thống dữ liệu nhận diện, chia sẻ và áp dụng chính sách một cách nhất quán.

Đây cũng là điểm nối trực tiếp với tinh thần của Nghị định số 309/2026/NĐ-CP và Nghị định số 310/2026/NĐ-CP: dữ liệu đã có phải được khai thác, tái sử dụng để giảm giấy tờ và giảm thao tác cho người dân. Nếu người dân đã đủ điều kiện nhưng vẫn phải tự chứng minh lại hoặc mức thu ưu đãi không được áp dụng do lỗi kết nối, dữ liệu hoặc cấu hình hệ thống, thì chính sách mới chưa đạt được mục tiêu thực chất.

3. Trọng tâm trách nhiệm của chính quyền địa phương là tổ chức thực hiện, không chỉ tuyên truyền

Điều 6 Nghị quyết giao UBND cấp tỉnh cùng các bộ, cơ quan ngang bộ thiết kế, tái cấu trúc quy trình, dịch vụ công trực tuyến để áp dụng trực tiếp chính sách ưu đãi; bảo đảm điều kiện tiếp cận dịch vụ số và hỗ trợ các nhóm yếu thế; tuyên truyền, hướng dẫn quyền lợi, cách thức thực hiện; đồng thời cập nhật, cấu hình Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính để thu phí, lệ phí theo mức ưu đãi.

Khoản 15 Điều 9 tiếp tục yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố ban hành kế hoạch hành động, bố trí nguồn lực địa phương, chỉ đạo Tổ công nghệ số cộng đồng trực tiếp hỗ trợ người dân tiếp cận các tiện ích của công dân số; đối với thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý, chủ động rà soát, tái cấu trúc quy trình theo hướng tích hợp phương thức sử dụng chữ ký số công cộng trên ứng dụng định danh quốc gia. Nghị quyết cũng xác định ngày 15/10 hằng năm là Ngày Công dân số Việt Nam.

Đối với cấp xã - nơi trực tiếp tiếp xúc và hỗ trợ phần lớn nhu cầu hành chính của người dân - việc cần thiết trước mắt là cán bộ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công nắm được điều kiện thụ hưởng, hướng dẫn đúng việc tích hợp thông tin, nhận diện kịp thời trường hợp dữ liệu chưa đồng bộ hoặc hệ thống chưa ghi nhận mức ưu đãi và phản ánh đúng đầu mối để xử lý. Những vấn đề lặp lại tại nhiều xã cần được tổng hợp theo nhóm để xử lý ở cấp hệ thống, tránh mỗi nơi tự áp dụng một cách khác nhau.

4. Ba vấn đề cần đặc biệt lưu ý trong quá trình triển khai

Thứ nhất, cần phân biệt rõ thiếu dữ liệu của công dân với lỗi kết nối hoặc sai lệch dữ liệu của hệ thống. Chỉ trong trường hợp công dân chưa hoàn thành điều kiện theo Nghị quyết mới đặt ra yêu cầu bổ sung tương ứng; không nên chuyển trách nhiệm khắc phục lỗi dữ liệu, lỗi liên thông của cơ quan nhà nước thành nghĩa vụ chứng minh lại của người dân.

Thứ hai, việc miễn, giảm phí, lệ phí phải được cấu hình và áp dụng thống nhất. Cán bộ tiếp nhận không nên tự xác định mức ưu đãi bằng kinh nghiệm hoặc cách hiểu riêng. Trường hợp hệ thống chưa nhận diện đúng điều kiện hoặc chưa hiển thị mức thu, cần có quy trình phản ánh và xử lý rõ ràng để không phát sinh tình trạng cùng một thủ tục nhưng các địa phương áp dụng khác nhau.

Thứ ba, cần chú ý tính chất có thời hạn của Nghị quyết. Khoản 1 Điều 10 xác định Nghị quyết có hiệu lực đến hết ngày 28/02/2027; khoản 3 Điều 10 quy định trong thời hạn này, nếu Nghị quyết có quy định khác với quy định tương ứng của văn bản quy phạm pháp luật có liên quan thì thực hiện theo Nghị quyết. Đây là căn cứ quan trọng đối với một số khoản phí, lệ phí mà mức thu thông thường do HĐND cấp tỉnh quyết định. Việc áp dụng mức ưu đãi theo Nghị quyết không nên bị trì hoãn chỉ vì văn bản địa phương chưa kịp sửa đổi; đồng thời vẫn cần rà soát hệ thống văn bản của địa phương để bảo đảm thống nhất và chủ động phương án cho giai đoạn sau khi Nghị quyết hết hiệu lực.

5. Góc nhìn của cơ quan dân cử: giám sát việc người dân có thực sự được hưởng chính sách

Đối với HĐND, Thường trực HĐND, các Ban và đại biểu HĐND, trọng tâm theo dõi không nhất thiết là có bao nhiêu tài khoản VNeID hay bao nhiêu lượt tuyên truyền, mà là chính sách có đến được đúng người trên thực tế hay không: người đủ điều kiện có được hệ thống nhận diện và áp dụng ưu đãi; nhóm yếu thế có được hỗ trợ; dữ liệu có kết nối, đồng bộ; người dân có còn phải nộp lại giấy tờ hoặc đi lại vì lỗi hệ thống; các vướng mắc thuộc thẩm quyền cấp xã, cấp tỉnh hay cơ quan trung ương.

Đối với cơ quan tham mưu, phục vụ HĐND, một nội dung cần lưu ý là rà soát các khoản phí, lệ phí do HĐND tỉnh quy định mức thu nhưng đang thuộc phạm vi ưu đãi của Nghị quyết; theo dõi phản ánh của cử tri, người dân và thực tiễn triển khai để kịp thời tham mưu giám sát, kiến nghị hoặc xử lý vấn đề thuộc thẩm quyền. Đây cũng là cách kiểm chứng chất lượng chuyển đổi số bằng kết quả phục vụ thay vì chỉ bằng các chỉ tiêu kỹ thuật.

Nếu Nghị định số 309/2026/NĐ-CP và Nghị định số 310/2026/NĐ-CP tạo lập điều kiện từ phía cơ quan nhà nước để giải quyết thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu, thì Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP tạo thêm động lực từ phía người dân thông qua lợi ích cụ thể. Khi hai phía được kết nối, hiệu quả chuyển đổi số mới được thể hiện bằng những kết quả dễ kiểm chứng: ít giấy tờ hơn, ít thao tác hơn, chi phí thấp hơn và việc tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn ngay từ cơ sở.

Tra cứu toàn văn văn bản:

• Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP ngày 09/7/2026 của Chính phủ - Cổng Thông tin điện tử Chính phủ