Để mỗi quyết định, kiến nghị và hoạt động giám sát tạo ra chuyển biến thực tế, đại biểu HĐND cần theo dõi vấn đề xuyên suốt từ khi tiếp nhận thông tin đến khi kết quả được kiểm chứng. Phương thức “5 đến cùng” gợi mở một cách làm có tính liên tục, giúp đại biểu nâng cao chất lượng quyết định, hiệu quả giám sát và trách nhiệm trước cử tri.

Từ thực hiện đúng quy trình đến theo đuổi kết quả thực chất

Nhiệm kỳ 2026 - 2031 đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động của HĐND các cấp. Trước những vấn đề liên ngành, tác động đến đời sống Nhân dân, chất lượng hoạt động không thể chỉ được nhìn qua số nghị quyết, cuộc giám sát, câu hỏi chất vấn hoặc kiến nghị đã chuyển. Cử tri quan tâm vấn đề được giải quyết đến đâu, trách nhiệm được làm rõ thế nào và kết quả tạo ra thay đổi gì.

Từ yêu cầu đó, đồng chí Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh đã gợi mở phương thức “5 đến cùng”: Biết đến cùng, Phân tích đến cùng, Quyết định đến cùng, Giám sát đến cùng và Đánh giá kết quả đến cùng. Định hướng này đặt kết quả giải quyết vấn đề vào trung tâm của hoạt động HĐND. Trong những phát biểu đầu nhiệm kỳ, đồng chí cũng nhấn mạnh chất lượng nghị quyết, hiệu quả giám sát và mối liên hệ gần gũi với cử tri. Đó là những yêu cầu có thể soi chiếu vào từng khâu của phương thức “5 đến cùng”.

Đồng chí Nguyễn Hồng Phong, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh

Đầu nhiệm kỳ, HĐND tỉnh Thanh Hóa ban hành Nghị quyết số 46/NQ-HĐND ngày 27/5/2026 về Chương trình công tác toàn khóa; các Ban xây dựng chương trình, triển khai giám sát và đề xuất xử lý vấn đề mới, vấn đề đang được cử tri quan tâm. Sau Nghị quyết số 54/NQ-HĐND ngày 17/7/2026 về chất vấn giữa năm, Thường trực HĐND tỉnh ban hành Kế hoạch số 1330/KH-TTHĐND ngày 28/8/2026 để giám sát thường xuyên việc thực hiện, phân loại nhiệm vụ theo tiến độ và dự kiến biện pháp xử lý nội dung chậm chuyển biến. Đây là cách nối quyết định với theo dõi thực hiện.

Trong thực tiễn, một vấn đề có thể xuất hiện qua tiếp xúc cử tri, thẩm tra, chất vấn, giám sát và xem xét tại kỳ họp. Nếu các khâu thiếu sự tiếp nối, thông tin dễ phân tán; kiến nghị có thể đã được trả lời nhưng chưa giải quyết dứt điểm; nghị quyết có thể được báo cáo là đã triển khai nhưng tác động chưa được kiểm chứng. Vì vậy, mỗi đại biểu cần theo dõi vấn đề liên tục từ lúc nhận biết đến khi có đủ căn cứ đánh giá kết quả. Phương thức “5 đến cùng” là một gợi ý để thực hiện yêu cầu đó.

Năm khâu liên tục trong thực hiện nhiệm vụ đại biểu

“Biết đến cùng” là nắm đúng bản chất vấn đề trên cơ sở pháp luật, hồ sơ, số liệu, ý kiến cử tri và thực tế. Một báo cáo hoặc một nguồn phản ánh thường chỉ cho thấy một phần sự việc. Khi cần thiết, đại biểu phải đối chiếu nhiều nguồn, khảo sát địa bàn, trao đổi với cơ quan chuyên môn và lắng nghe đối tượng chịu tác động. Mục tiêu là có đủ dữ liệu tin cậy để xác định vấn đề, phạm vi ảnh hưởng và nội dung còn chưa rõ.

“Phân tích đến cùng” là đi sâu hơn biểu hiện bên ngoài. Tình trạng chậm tiến độ có thể bắt nguồn từ vướng mắc pháp lý, thiếu nguồn lực, phối hợp chưa chặt chẽ hoặc trách nhiệm thực thi chưa đầy đủ. Phân tích kỹ giúp đại biểu phân biệt nguyên nhân khách quan và chủ quan, xác định cơ quan chịu trách nhiệm, thẩm quyền xử lý và công cụ phù hợp, từ kiến nghị, chất vấn, giải trình đến đề xuất giám sát chuyên đề.

“Quyết định đến cùng” thể hiện ở chất lượng ý kiến và lá phiếu của đại biểu. Trước khi quyết định chủ trương, cơ chế hoặc kế hoạch, đại biểu cần xem xét thẩm quyền, căn cứ pháp lý, nguồn lực, đối tượng tác động và khả năng thực hiện. Đồng chí Chủ tịch HĐND tỉnh luôn nhấn mạnh nghị quyết phải xuất phát từ thực tiễn, khả thi, có khả năng khơi thông nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng; tư duy xây dựng nghị quyết cần chuyển từ “quản lý” sang “kiến tạo”, từ xử lý tình huống sang định hình tương lai. Điều đó đòi hỏi đại biểu nhìn cả tác động lâu dài của chính sách, xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, kết quả cần đạt và căn cứ giám sát sau khi nghị quyết được ban hành.

“Giám sát đến cùng” là tiếp tục theo dõi sau khi nghị quyết, kết luận hoặc kiến nghị được ban hành. Đại biểu cần đối chiếu cam kết với kết quả thực hiện, phản ánh nội dung chậm hoặc có nguy cơ không hoàn thành. Tùy tính chất vấn đề, đại biểu có thể đề nghị Tổ đại biểu, Ban HĐND hoặc Thường trực HĐND yêu cầu báo cáo, khảo sát, giải trình, tái chất vấn hoặc giám sát. Việc theo dõi phải đúng thẩm quyền, không làm thay công tác điều hành, nhưng không dừng ở văn bản trả lời.

“Đánh giá kết quả đến cùng” là xác nhận vấn đề đã được giải quyết đến mức nào. Căn cứ đánh giá gồm sản phẩm, số liệu, hồ sơ và chuyển biến thực tế; khi cần phải kiểm tra tại địa bàn hoặc lấy ý kiến người chịu tác động. Một nhiệm vụ không nên được coi là hoàn thành chỉ vì đã có báo cáo. Kết quả đánh giá phải trả lời được mục tiêu đã đạt chưa, tồn tại nào còn lại, trách nhiệm tiếp theo thuộc về ai và có cần tiếp tục theo dõi hay không.

Năm khâu tạo thành một chuỗi thống nhất. Thông tin đầy đủ là cơ sở phân tích; phân tích đúng giúp đưa ra quyết định khả thi; quyết định rõ tạo căn cứ giám sát; giám sát cung cấp bằng chứng để đánh giá kết quả. Bỏ trống một khâu sẽ hạn chế hiệu quả của cả quá trình.

Vận dụng trong từng hoạt động của đại biểu

Tại kỳ họp, đại biểu cần chủ động đối chiếu tờ trình, dự thảo nghị quyết, báo cáo thẩm tra và phụ lục; tập trung vào điểm còn khác nhau, điều kiện thực hiện và tác động đối với người dân, doanh nghiệp. Khi thảo luận hoặc chất vấn, câu hỏi cần đi vào nguyên nhân, trách nhiệm, thời hạn và giải pháp có thể kiểm đếm, tạo cơ sở theo dõi sau kỳ họp.

Trong giám sát và khảo sát, đại biểu cần xác định vấn đề phải tiếp tục theo dõi, kết quả cơ quan chịu giám sát phải hoàn thành và bằng chứng dùng để xác nhận. Tại các buổi làm việc với các Ban HĐND tỉnh, đồng chí Chủ tịch HĐND tỉnh đề nghị mỗi đại biểu chọn 3 đến 5 nội dung tâm đắc, chuẩn bị luận cứ để lãnh đạo Ban xem xét đưa vào khảo sát, giám sát, chất vấn. Cách lựa chọn có trọng tâm ấy giúp đi sâu vào vấn đề cử tri quan tâm. Với kiến nghị kéo dài, cần làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và hình thức xử lý tiếp theo.

Trong tiếp xúc cử tri và tiếp công dân, chuyển ý kiến đến cơ quan có thẩm quyền mới là bước đầu. Đại biểu cần phân loại kiến nghị cấp thiết hoặc kéo dài, theo dõi nội dung trả lời, phản hồi cho cử tri và kiểm chứng kết quả khi có điều kiện. Đồng chí Chủ tịch HĐND tỉnh đề nghị đại biểu thực hiện phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, giữ mối liên hệ gần gũi để lắng nghe và phản ánh trung thực ý kiến Nhân dân. Việc công khai số điện thoại đại biểu trên Cổng thông tin điện tử của Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh, theo gợi ý của đồng chí, mở thêm kênh để người dân phản ánh, kiến nghị. Quan trọng hơn, thông tin tiếp nhận cần được theo dõi và phản hồi đến kết quả.

Việc vận dụng có thể bắt đầu từ một số vấn đề thiết thực thuộc địa bàn ứng cử hoặc lĩnh vực đại biểu am hiểu. Hồ sơ theo dõi chỉ cần nêu nguồn phát sinh, căn cứ, cơ quan có trách nhiệm, thời hạn, kết quả cần đạt và tài liệu chứng minh. Công nghệ hỗ trợ lưu trữ, nhắc việc và đối chiếu dữ liệu; trách nhiệm phân tích, kiểm chứng và đánh giá vẫn thuộc về đại biểu và cơ quan của HĐND theo thẩm quyền.

Trách nhiệm của đại biểu trước kết quả cuối cùng

Phương thức “5 đến cùng” trước hết là một yêu cầu về tinh thần trách nhiệm và phương pháp làm việc. Cách vận dụng cần linh hoạt theo điều kiện của đại biểu chuyên trách, đại biểu kiêm nhiệm, từng lĩnh vực và địa bàn; không làm phát sinh thủ tục không cần thiết và không làm thay trách nhiệm quản lý, điều hành của cơ quan hành chính. Điểm chung cần hướng tới là mỗi vấn đề quan trọng đều có người tiếp tục quan tâm, có căn cứ kiểm tra và có kết luận rõ về kết quả.

Để thực hiện hiệu quả, đại biểu cần tăng cường phối hợp với Thường trực HĐND, các Ban, Tổ đại biểu, Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh cùng các cơ quan liên quan; chủ động chia sẻ thông tin, phản ánh nội dung chậm và đề xuất hình thức giám sát phù hợp. Khi một vấn đề vượt quá điều kiện theo dõi của cá nhân, sự phối hợp trong hệ thống HĐND sẽ giúp duy trì tính liên tục và tránh bỏ sót trách nhiệm.

Quan điểm gợi mở của đồng chí Chủ tịch HĐND tỉnh về “5 đến cùng” định hướng đổi mới phương pháp hoạt động trong nhiệm kỳ 2026 - 2031. Mỗi đại biểu có thể vận dụng phù hợp với chức trách, địa bàn và điều kiện công tác.

Mỗi đại biểu có thể bắt đầu từ một việc cụ thể: Lựa chọn vấn đề cử tri quan tâm, xác định kết quả cần đạt, theo dõi tiến độ và đối chiếu với thực tế. Qua từng việc được giải quyết đến nơi đến chốn, chất lượng quyết định và giám sát sẽ được nâng lên, đồng thời củng cố niềm tin của cử tri đối với cơ quan dân cử và người đại biểu mà mình lựa chọn.